( 1 )
مسألهء 7 - معتبر نيست جعل از كسى باشد كه كار براى او است
، پس جايز است شخصى جعل را از مال خودش براى كسى كه لباس زيد را خياطى كند يا چارپاى او را برگرداند ، قرار دهد .
( 2 )
مسألهء 8 - اگر جعل را براى شخصى معين كند و غير او كار را انجام دهد آن شخص مستحق جعل نمىشود
زيرا كارى نكرده است ، و آن غير هم مستحق نيست زيرا به او امر نشده است كه آن كار را انجام دهد و براى كار او جعل قرار داده نشده است . پس او مانند متبرّع مىباشد ؛ ولى اگر جعاله را بر عمل - نه به قيد مباشرت - قرار داده شود بطورى كه آن شخص ، اگر با اجاره يا نائب گرفتن يا با جعاله ( ديگر ) آن را تحصيل كند ، ( اين ) جعاله شامل آن مىشود و عمل آن ديگرى از كسى كه برايش جعل قرار داده شده ، تبرع و كمكى به او باشد ، ( شخصى كه جعل براى او قرار داده شده ) مستحق جعل قرار شده مىباشد .
( 3 )
مسألهء 9 - اگر جعل براى كارى قرار داده شود و حال آن كه يا قبل از واقع ساختن جعاله ، شخصى آن را انجام داده باشد
و يا به قصد تبرع و نگرفتن عوض باشد ، عمل او بدون جعل و اجرت واقع مىشود .
( 4 )
مسألهء 10 - عامل ، جعل قرار شده را - در صورتى كه متبرع نباشد - مستحق مىشود
و لو اين كه كار او بخاطر جعل نباشد . پس اطلاع داشتن او از التزام جاعل به جعل ، معتبر نيست بلكه اگر از روى خطا و غفلت ، بلكه بدون تشخيص مانند طفل غير مميّز و ديوانه ، آن را انجام دهد ، ظاهر آن است كه مستحق آن مىباشد كما اين كه گذشت . ولى اگر دروغ خبر دهنده آشكار شود مانند اين كه خبردهندهاى ( به دروغ ) خبر دهد كه فلانى گفت : « هر كس چارپايم را برگرداند براى او چنين چيز است » و او هم به اعتماد خبر او چارپا را برگرداند . مستحق چيزى نمىباشد نه از صاحب چارپا و نه از خبر دهندهء دروغگو ؛ البته اگر قول او اطمينان بياورد بعيد نيست كه به جهت فريب ، اجرت مثل كار او را ضامن باشد .
( 5 )
مسألهء 11 - اگر بگويد : « كسى كه مرا به مالم راهنمايى كند براى او چنين است »
آنگاه كسى كه مال او در دستش است او را راهنمايى كند ، مستحق چيزى نمىشود ؛ زيرا اين راهنمايى بر او شرعا واجب است . و اگر بگويد : « كسى كه مال مرا به من برگرداند براى او چنين است » پس اگر مال از چيزهايى باشد كه ردّ آن سختى و هزينه دارد مانند چارپاى فرارى ، ( شخصى كه مال وى دستش بوده ، با رد كردن ) مستحق جعل قرار شده مىشود در صورتى كه بطور غصب در دستش نباشد و اگر ( چنين نباشد و سختى و هزينه نداشته باشد ) مانند درهم و دينار ، مستحق چيزى نمىشود .
( 6 )
مسألهء 12 - عامل با تسليم كار مستحق جعل مىشود
؛ پس اگر براى برگرداندن چارپا به مالكش جعل قرار داده شود و او هم آن را به شهر بياورد سپس ( چارپا از شهر ) فرار كند .
مستحق چيزى نمىشود . ولى اگر جعل بر مجرّد رساندن چارپا به شهر باشد مستحق آن مىشود .