نداشته باشد - قبول كند ، جايز است ديگرى را براى آن كار با همان اجرت و بيشتر از آن ، اجير كند و امّا به كمتر از آن جايز نيست ، مگر اينكه كارى كرده باشد يا قسمتى از كار را گرچه كم باشد ، انجام داده باشد . مثل اين كه قبول كند لباسى را به يك درهم بدوزد و آن را برش كند يا چيزى از آن را اگر چه كم باشد ، بدوزد كه اجير گرفتن ديگرى براى دوختن آن به كمتر از آن ، و لو به يك دهم درهم يا يك هشتم آن ، اجير كند ، اشكالى ندارد . ليكن در اينكه دادن متعلّق عمل و همچنين عين مورد اجاره به او بدون اذن ( مالكش ) جائز باشد ، اشكال است اگر چه خالى از وجه نيست .
( 1 )
مسألهء 27 - وقتى اجير خود را اجير ( ديگرى ) نمود ، بطورى كه تمام منافع او در مدت معينى ملك مستأجر باشد
، براى اجير جايز نيست كه در آن مدت ، براى خود يا ديگرى - نه تبرعا و نه بطور جعاله يا اجاره - كارى انجام دهد . البته بعضى از كارهايى كه ، اجاره از آنها انصراف دارد و شامل آن كارها نمىشود و منافات با آنچه اجاره شامل آن است ندارد ، اشكالى ندارد . مثل اين كه اگر مورد اجاره يا مورد انصراف آن ، كار كردن در روز باشد مانعى نيست كه براى خود يا ديگرى به بعضى از كارها ، شبانه بپردازد مگر اين كه كار شبانه به كار كردن در روز و لو مختصرا ، لطمه بزند . پس اگر در آن مدت ( كه به طور مطلق اجير غير شده ) كارى انجام دهد كه از مورد اجاره خارج نيست ، چنانچه كار براى خودش باشد ، مستأجر مخيّر است بين اينكه اجاره را فسخ كند و در صورتى كه هيچ كارى براى او انجام نداده باشد تمام اجرت را ، در صورتى كه مقدارى انجام داده باشد قسمتى از اجرت را ، برگرداند ، و بين اين كه اجاره را باقى بگذارد و اجرت مثل كارى را كه براى خودش انجام داده ، مطالبه نمايد ، و همچنين است اگر براى ديگرى كارى را تبرعا انجام دهد . و اگر براى ديگرى به عنوان جعاله يا اجاره كارى كند مستأجر علاوه بر اختيار مذكور ، اختيار دارد جعاله يا اجاره را امضا كند و اجرت قراردادى را بگيرد .
( 2 )
مسألهء 28 - اگر خودش را براى كار مخصوصى كه خودش بكند در وقت معينى ، اجير نموده باشد
، مانعى ندارد كه در همان وقت براى خودش يا ديگرى كارى انجام دهد كه با آن منافات نداشته باشد ، مثل اين كه خودش را يك روز براى خياطى يا نوشتن اجير كند سپس خود را در همان روز براى روزه گرفتن به نيابت ديگرى اجير نمايد ، در صورتى كه روزه موجب ضعف او در كار نباشد . ولى حق ندارد كه در همان وقت از نوع همان كار يا از غير آن نوع از كارهايى كه منافات با آن كار دارد ، براى خود يا ديگرى ، انجام دهد . پس اگر انجام دهد چنانچه از نوع همان كار باشد ، - مانند اين كه خودش را براى خياطى در يك روز اجير كند ، . و در همان روز به خياطى براى خوش يا ديگرى بطور تبرعى يا اجارهاى ، مشغول گردد - حكم آن همان حكم صورت سابق ( مسأله گذشته ) است يعنى مستأجر در صورتى كه براى خودش يا ديگرى به طور