صلح نمايند صحيح و لازم است ، چه با عوض باشد يا نه ؛ و ان شاء اللّه در كتاب احياء موات بعضى از آنچه كه به راه تعلق دارد ، خواهد آمد .
( 1 )
مسألهء 26 - براى هيچ كس جايز نيست كه روى ديوار همسايه ساختمان كند
يا تيرهاى سقفش را روى آن بگذارد ؛ مگر با اذن و رضايت او ، و اگر از همسايه درخواست آن را بنمايد ، اجابت او بر روى واجب نيست اگر چه مستحب مؤكد است . و اگر با اذن و رضايت او روى آن ساختمان كرد يا تيرها را گذاشت ، پس اگر اين كار به عنوان الزامآورى مانند شرط و صلح و مثل اينها ، باشد براى همسايه جايز نيست كه رجوع كند .
ولى اگر فقط اذن و رخصت باشد ، قبل از ساختن و گذاشتن تير و ساختن روى آن قطعا رجوع جايز است .
و امّا بعد از آن ، احتياط به مصالحه و رضايت طرفين ، ترك نشود ، و لو به اينكه ( سازنده ) در برابر اجرت باقى گذارد و يا ( همسايه ) با دادن ارش خراب كند . اگر چه اقرب آن است كه بدون پرداخت ارش رجوع جايز است .
( 2 )
مسألهء 27 - براى شريك ديوار ، جايز نيست كه ( بدون اذن شريك ديگر ) با ساختن يا سقف زدن يا چوب يا ميخ داخل آن نمودن يا غير اينها ، در ديوار تصرف نمايد
مگر اينكه شريكش اذن بدهد يا و لو با شاهد حال ، احراز رضايت او را بكند . كما اينكه در تصرفات مختصر ، مانند تكيه دادن به آن و دست روى آن گذاشتن يا لباس روى آن افكندن يا غير اينها احراز رضايت هست .
بلكه ظاهر اين است كه اين گونه امور مختصر احتياج به احراز اذن و رضايت ندارد كما اينكه سيره بر آن جارى است .
البته وقتى صريحا منع كند و بىميلى را اظهار نمايد ، جايز نيست .
( 3 )
مسألهء 28 - اگر ديوار مشترك ، خراب شود و يكى از دو شريك بخواهد آن را تعمير كند
، شريكش بر شركت نمودن در تعمير آن ، مجبور نمىشود . و آيا حق دارد از مال خودش مجّانا و بدون اذن شريكش آن را تعمير كند ؟ بدون اشكال چنين حقى را دارد در صورتى كه پايه ، اختصاص به او داشته باشد و با مصالح اختصاصى خود آن را بسازد ؛ كما اينكه اگر پايه اختصاص به شريكش داشته باشد بدون اشكال برايش جايز نيست . ولى اگر پايه مشترك باشد ، پس اگر قابل قسمت باشد بدون اذن او حق تعمير آن را ندارد ولى حق مطالبهء تقسيم آن را دارد كه روى حصهء جداشدهء خود بسازد ؛ و اگر قابل قسمت نباشد و شريكش به هيچ چيزى با او موافقت نكند ، جريان كار را نزد حاكم شرع مىبرد تا همسايه را بين چند چيز مخيّر كند : يا بفروشد ، يا اجاره دهد ، يا در ساختن آن شريك شود ، يا اجازه دهد كه شريكش با مال خودش مجانا آن را تعمير كند و بسازد . و همچنين است حال اگر در چاه يا نهر يا قنات يا چرخ چاه و