كه آنچه تاجر براى من قيمت گذاشته است اين مقدار است و من هم اين قدر منفعت مىخواهم .
و پس از اين اگر آن را با زياده بفروشد ، زيادى مال خود او است ، و اگر آن را به مقدارى كه تاجر برايش قيمت گذارده بفروشد بيع صحيح است ، و ثمن مال تاجر است و دلال چيزى را استحقاق ندارد ، اگر چه احتياط آن است كه ( تاجر ) او را راضى كند . و اگر آن را به كمتر ( از قيمت تاجر ) بفروشد فضولى مىباشد كه متوقف بر اجازهء تاجر است .
( 1 )
مسألهء 7 - اگر شخصى كالايى يا خانهاى يا غير آنها را بخرد جايز است كه ديگرى را در آن به آنچه خريده است شريك كند
به اين كه « بالمناصفه » با نصف ثمن ، يا « بالمثالثه » به ثلث آن و هكذا ، او را شريك نمايد و جايز است آن را با لفظ تشريك ( شريك كردن ) واقع سازد به اين كه بگويد : « تو را شريك كردم در اين كالا نصف آن را به نصف ثمن ، يا ثلث آن را به ثلث ثمن مثلا » سپس او بگويد : « قبول كردم » و اگر ( شريك كردن را ) به طور مطلق بگذارد بعيد نيست كه انصراف به نصف نمودن آن داشته باشد . و آيا اين بيع است يا عنوان مستقلى است ؟
هر كدام آنها مورد احتمال است و بنابراين كه بيع باشد ، بيع توليه است .
( 2 )
گفتارى در مورد فروش ميوهجات
( 3 ) ( كه ) بر درختان خرما و ديگر درختها ( است ) و در عرف اين زمان به نام ضمان ناميده مىشود . و به آنها كشتها و سبزيجات ملحق مىشود .
( 4 )
مسألهء 1 - فروختن ميوهها روى درختان خرما و ساير درختها قبل از بروز و نمودار شدن آنها يك سال بدون ضميمه ، جايز نيست .
و فروش آن دو سال و بيشتر ، يا با ضميمه جايز است . و امّا بعد از نمودار شدن آنها چنانچه صلاح آنها آشكار شده باشد يا در دو سال يا با ضميمه باشد بيع آنها بدون اشكال جايز است . و در صورتى كه هيچ يك از اين سه نباشد دو قول در آن است كه اقواى آنها جواز معامله با كراهت است ؛ و بعيد نيست كراهت مراتبى داشته باشد تا آنكه ميوه برسد و با رسيدن ، بر طرف شود .
( 5 )
مسألهء 2 - آشكار شدن صلاح در خرما ، سرخ شدن يا زرد شدن آن است
و در غير خرما ، بسته شدن دانهء آن بعد از ريختن گل آن و در امن قرار گرفتن آن از آفت است .
( 6 )
مسألهء 3 - در موردى كه احتياج به ضميمه است ، معتبر است از چيزهايى باشد كه به تنهايى بيع آن جايز است
، و اينكه ملك مالك ( ميوه ) باشد . و از مصاديق ضميمه است درختها اگر با ميوه فروخته شود ؛ و آيا معتبر است كه ميوه تابع ضميمه ( و طفيلى آن ) باشد يا نه ؟ اقوى آن است