( 1 )
مسألهء 7 - فروش گربه جايز است
و پول آن بدون اشكال حلال مىباشد . و امّا غير آن از انواع حيوانات درنده در صورتى كه داراى منفعت حلالى كه مورد توجه عقلا است باشند ، ظاهر آن است كه فروشش جايز است . و همچنين است حشرات ؛ بلكه حيوانات مسخ شده نيز در صورتى كه اينچنين ( داراى منفعت حلال مورد توجه ) باشند . بنابراين معيار همين ( منفعت حلال مورد توجه داشتن ) است در تمام انواع آن . پس در فروش زالو كه خون فاسد را مىمكد ، و كرم ابريشم و زنبور عسل اشكالى نيست اگر چه از حشرات مىباشند . و همچنين است فيل كه از پشت و استخوان آن انتفاع مىبرند اگر چه از حيوانات مسخ شده مىباشد .
( 2 )
مسألهء 8 - فروش هر چيزى كه وسيلهء حرام باشد ، بطورى كه منفعت مقصوده و مورد توجّه آن منحصر در حرام باشد [ حرام است ]
، مانند آلات لهو ، مثل چوبهاى مطربى و نى و دائره و مانند آنها . و آلات قمار ، مانند نرد و شطرنج و مانند اينها حرام است و كما اينكه خريدوفروش آنها حرام است ، ساخت و اجرت بر آنها ( هم ) حرام مىباشد ؛ بلكه شكستن و تغيير دادن شكل آنها واجب است .
البته فروش جنس اصلى آنها كه چوب و برنج مثلا مىباشد بعد از شكستن ، جايز مىباشد ؛ بلكه ( فروختن اصل جنس آنها ) قبل از شكستن هم در صورتى كه بر مشترى شرط كند كه آنها را بشكند ، يا اصل جنس آنها را به كسى بفروشد كه اطمينان دارد آنها را مىشكند ، جايز است و در صورتى كه آنگونه كه ذكر شد نباشد مورد اشكال است . و فروش ظروف طلا و نقره براى زينت و نگهداشتن جايز است .
( 3 )
مسألهء 9 - معامله با درهمها ( و پولهاى نقرهاى ) كه از اعتبار خارج شده ، و يا درهمهاى قلابى كه جهت فريب مردم ساخته شده است ، حرام مىباشد
و آنها را عوض يا معوض قرار دادن در معاملات در صورتى كه طرفى كه به او داده مىشود آن را نداند ، حرام است ؛ بلكه در صورتى كه بداند و اطلاع داشته باشد ، نيز بنابر احتياط - اگر اقوى نباشد - ( حرام است ) مگر اينكه معامله بر اصل جنس آنها واقع شود و بر طرف شرط كند كه آنها را بشكند يا اطمينان به او باشد كه آنها را مىشكند ؛ زيرا بعيد نيست كه جهت دفع مادّهء فساد اتلاف آنها واجب باشد و لو اينكه به شكستن آنها باشد .
( 4 )
مسألهء 10 - فروش انگور و خرما براى آنكه شراب بسازد ، و ( فروش ) چوب مثلا ، براى اينكه بت يا آلت لهو يا قمار و مانند آن درست كند حرام است
، يا به اين كه بگويند كه در حرام به كار رود ، و در عقد هم ملتزم به آن گردند ؛ و يا هر دو بر آن توافق نمايند و لو به اينكه مشترى به صاحب انگور مثلا بگويد : « يك من انگور به من به فروش تا شراب بسازم » و او هم بفروشد . و همچنين حرام است اجاره دادن مسكنها به منظور آنكه شراب در آن فروخته و نگهدارى شود ، يا