برايش ممكن است ، ايمن از ضرر او باشد ، ( با صرف گمان و احتمال ، دفاع ) جايز نيست ، و اگر ايمن از ضرر او نيست ، دفاع داراى اشكال مىباشد .
( 1 )
مسألهء 14 - اگر احراز كند كه مهاجم قصد خود اين شخص يا عرض يا مالش را نموده
و دفاع كند و ضررى به او برساند يا جنايتى بر او وارد كند سپس معلوم شود اشتباه كرده ، ضامن مىباشد اگر چه گناهكار نيست .
( 2 )
مسألهء 15 - اگر دزد يا محاربى قصد هجوم به او نمايد
و اين شخص بخلاف آن معتقد باشد .
سپس بر او حمله كند نه بخاطر دفاع بلكه براى غرض ديگرى ، ظاهر اين است كه ضامن نمىباشد و لو اينكه او را بكشد ، اگر چه تجرّى كرده است .
( 3 )
مسألهء 16 - چنانچه دو نفر دزد يا مانند آنها بر همديگر حمله نمايند
، پس اگر يكى از آنها ابتداء هجوم آورد و ديگرى مدافع باشد ، شخصى كه ابتداء هجوم آورده است ضامن مىباشد و مدافع ضامن نيست گرچه چنان باشد كه اگر او شروع نمىكرد اين شروع مىنمود . و اگر هر دو هجوم بياورند ظاهر آن است كه اگر هر كدام جنايتى بر طرفش وارد كند ، ضامن است و اگر يكى از آنها خودداريى كند و ديگرى هجوم بياورد و جنايتى بر او وارد سازد ضامن مىباشد .
( 4 )
مسألهء 17 - اگر دزد و مانند او بر او هجوم آورد
ليكن بداند كه او بخاطر مانعى - مانند نهر يا ديوار - نمىتواند آنچه را كه قصد كرده ، اجراء نمايد ، بايد از او خوددارى كند و ضرر رساندن به او به صورت جراحت يا جان ( و كشتن ) و يا غير آنها جايز نيست ، و اگر به او ضرر برساند ضامن است . و همچنين است اگر نتوانستن مهاجم بخاطر ضعفش باشد .
( 5 )
مسألهء 18 - اگر به او هجوم آورد و قبل از رسيدن به او پشيمان شود
و اظهار ندامت كند هيچ گونه ضرر رساندن به او جايز نيست ، و اگر ضرر برساند ضامن است ولى اگر بترسد كه اين اظهار ندامت ، حيله باشد و بترسد كه اگر او را مهلت دهد فرصت از دست برود ، بعيد نيست كه جايز باشد ؛ ليكن اگر مهاجم راست گفته باشد ، مدافع ضامن مىباشد .
( 6 )
مسألهء 19 - اگر محارب و مانند او ، رو به اين شخص باشد
در صورت امكان با مراعات ترتيب كما اينكه گذشت ، دفاع جايز مىباشد و اگر پشت به او كرده روگردان است ضرر وارد كردن به او جايز نيست و واجب است كه از او خوددارى نمايد ؛ پس اگر به او ضرر برساند ضامن مىباشد .
( 7 )
مسألهء 20 - اگر پشت كردن او بخاطر آماده كردن نيرو است
در صورتى كه آن را بداند يا اطمينان داشته باشد ، دفع او جايز است . و اگر معلوم شود اشتباه كرده ، آنچه را كه ضرر رسانده است ضامن مىباشد .
( 8 )
مسألهء 21 - اگر گمان كند يا احتمال عقلايى بدهد كه پشت كردن او بخاطر آماده كردن نيرو است
، و به همين جهت بر خود يا عرضش بترسد ؛ و همچنين بترسد كه اگر او را مهلت دهد وقت