نباشد ، اشكالى در وجوب ( امر يا نهى ) نيست .
( 1 )
مسألهء 15 - اگر احتمال بدهد كه انكار ( و امر يا نهى ) او در ترك مخالفت قطعى - نه در موافقت قطعى - نسبت به اطراف علم ( اجمالى ) مؤثر است
، ( انكار ) واجب است .
( 2 )
مسألهء 16 - اگر بداند كه نهى او تأثير مىكند كه حرامى كه تفصيلا معلوم است ترك شود
و جاى آن بعضى از اطراف علم اجمالى ( حرام ) انجام گردد مىشود ظاهر آن است كه واجب باشد ؛ مگر اينكه آن معلوم اجمالى آنچنان اهميتى داشته باشد كه گذشت و حرام تفصيلى در آن حدّ نباشد . كه ( در اين صورت ) جايز نيست و آيا ( در مفروض مسأله ) هر اهميتى موجب وجوب مىشود ؟ در آن اشكال است .
( 3 )
مسألهء 17 - اگر ( هم ) احتمال تأثير بدهد و ( هم ) احتمال تأثير خلاف بدهد
، ظاهر آن است كه ( امر يا نهى ) واجب نيست .
( 4 )
مسألهء 18 - اگر احتمال بدهد كه ( نهى او ) در تأخير وقوع منكر و عقب افتادن آن اثر دارد
پس اگر احتمال بدهد كه در آينده ( هم ) توانايى بر ارتكاب آن را پيدا نمىكند ، واجب است و گرنه احتياط آن است كه نهى نمايد ؛ بلكه بعيد نيست واجب باشد .
( 5 )
مسألهء 19 - اگر دو نفر بدانند كه انكار ( و امر يا نهى ) يكى از آنها اجمالا تأثير دارد
و ديگرى تأثير ندارد بر هر دو واجب است كه انكار نمايند . پس اگر يكى از آنها انكار كند و اثر بگذارد از ديگرى ساقط مىشود و گرنه بر او واجب است .
( 6 )
مسألهء 20 - اگر اجمالا معلوم باشد كه انكار يكى از آنها مؤثر است
، و انكار ديگرى در اصرار ورزيدن ( شخص ) بر گناه تأثير مىگذارد ، واجب نمىباشد .
( 7 )
[ شرط ] سوّم اينكه : شخص معصيت كار اصرار بر استمرار گناه داشته باشد
، پس اگر از حال او معلوم باشد كه گناه را ترك مىكند وجوب ( انكار ) ساقط مىشود .
( 8 )
مسألهء 1 - اگر علامت ترك گناه از او آشكار شود كه از آن علامت يقين ( به ترك گناه ) حاصل شود بدون اشكال وجوب ساقط است
، و اطمينان در حكم يقين مىباشد . و همچنين است اگر بيّنه - در صورتى كه مستند آن امر حسّى يا نزديك به حسى باشد - بر ترك قائم شود . و همچنين است اگر اظهار پشيمانى و توبه نمايد .
( 9 )
مسألهء 2 - اگر از معصيت كار علامتى كه موجب گمان بر ترك گناه است ، ظاهر شود
آيا امر يا نهى واجب است يا نه ؟ بعيد نيست كه واجب نباشد . و همچنين است اگر در استمرار او و ترك آن شك نمايد . ولى اگر بداند كه شخص گناهكار قصد استمرار و انجام گناه را داشته و فعلا در بقاى قصد او شك نمايد احتمال دارد ( امر يا نهى ) واجب باشد ولى داراى اشكال است .
( 10 )
مسألهء 3 - اگر دليل معتبرى بر استمرار او بر گناه قائم شود
، انكار ( و امر يا نهى ) واجب است ،