( كفايت نمىكند ) و بايد شاخ داخليش ( شاخ كوچك ) شكسته نباشد و حيوانى كه شاخ بيرونيش ( شاخ بزرگ ) شكسته باشد اشكال ندارد . و بعيد نيست كه به حيوانى كه در اصل خلقت گوش و شاخ ندارد اكتفاء گردد و ( البته ) احتياط خلاف آن است ، و اگر كورى يا لنگيش آشكار باشد بنابر اقوى كفايت نمىكند . و همچنين است احتياطا اگر كورى و لنگى آن آشكار نباشد . و شكاف داشتن گوش و سوراخ داشتن آن مانعى ندارد و احتياطا به آن اكتفاء نكند ، كما اينكه احتياط آن است كه به حيوانى كه چشمش سفيد شده باشد اكتفاء نكند .
( 1 )
پنجم : اينكه لاغر نباشد
و همينكه در كمرش پيه باشد كفايت مىكند و احتياط آن است كه عرفا لاغر نباشد .
( 2 )
مسألهء 9 - اگر غير از خصى پيدا نشود بعيد نيست كه به همان اكتفاء شود
اگر چه احتياط آن است كه بين آن خصى و بين حيوانى كه كامل است در ذيحجه همين سال جمع نمايد ، و اگر ممكن نشد در سال آينده ( باشد ) ، و يا جمع بين حيوان ناقص و روزه ( كند ) و اگر حيوان ناقصى كه خصىّ نيست پيدا كند احتياط آن است كه بين آن و حيوانى كه كامل است در بقيه ماه ذيحجه جمع نمايد ، و اگر ممكن نشد در سال آينده ( باشد ) و احتياط كامل آن است كه بين آن دو حيوان و روزه جمع كند .
( 3 )
مسألهء 10 - اگر قربانى كند سپس معلوم شود كه ناقص يا مريض بوده است
حيوان ديگرى واجب است ولى اگر به خيال چاقى باشد ( و ذبح كند ) سپس خلاف آن روشن شود كفايت مىكند . و اگر خيال مىكرد كه لاغر است و به اميد چاقى و به قصد قربت آن را قربانى كند سپس معلوم شود كه چاق بوده كفايت مىكند ، و اگر احتمال چاقى نمىداد يا احتمال آن را مىداد ولى از روى لاابالىگرى و نه به اميد انجام اطاعت خدا آن را ذبح كند كفايت نمىكند ، و اگر اعتقاد داشته كه لاغر است ولى چون حكم را نمىدانسته ، آن را ذبح كند سپس خلاف آن معلوم شود ( كه لاغر نبوده است ) احتياطا ( قربانى را ) اعاده كند ، و اگر اعتقاد داشته كه ناقص است و حكم را نمىدانسته و ذبح كرده است سپس خلاف آن معلوم شد ( كه كامل بوده است ) ، ظاهر اين است كه كفايت كند .
( 4 )
مسألهء 11 - احتياط آن است كه قربانى بعد از رمى جمرهء عقبه باشد
، و احتياط آن است كه از روز عيد تأخير نيفتد ، و اگر به جهت عذر يا بدون آن تأخير بيندازد احتياط آن است كه در ايّام تشريق ذبح كند ، و گرنه در بقيهء ماه ذيحجه ( قربانى نمايد ) و قربانى كردن از عبادات است كه نيّت در آن همانند آنها معتبر است ، و در قربانى كردن ، نيابت جايز است ، و نيّت را نايب مىكند ، و احتياط آن است كه منوب عنه هم نيّت نمايد ، و بنابر احتياط لازم است نايب شيعه باشد بلكه خالى از قوت نيست . و همچنين است در ذبح كفارهها .