زمان عمر ) « 1 » .
نكته دوّم : عبد الرحمن بن مهدى نقل مىكند : « عثمان داراى دو خصلت بود كه ابو بكر و عمر از اين دو خصلت بىبهره بودند : الف - از خود پايدارى نشان داد تا كشته گرديد . ب - مردم را بر يك « مصحف » جمع كرد . . . » « 2 » .
عدهاى از اين سخن دچار توهم شده پنداشتهاند عثمان اوّلين كسى است كه قرآن را جمع كرده است ليكن اين توهم باطل است و مصحف ، قبل از خلافت عثمان وجود داشته است . ولى مردم در قرائت قرآن اختلاف داشتهاند . و عثمان ، مردم را بر مصحف قرائت واحدى از قرآن جمع كرد . بنابراين عثمان اوّلين جمعآورنده قرآن نيست . بلكه اوّلين كسى است كه قرائت واحد را جايگزين تعدد قرائات كرد .
مناقشهاى در گفتههاى قبل
ابو بكر يا عمر را نمىتوان اوّلين كسى دانست كه قرآن را جمعآورى كرد يا نامگذارى نمود . زيرا :
اوّلا : زبان حبشى عربى نيست در حالى كه واژهء « مصحف » عربى اصيل است .
ثانيا : چرا در نامگذارى قرآن دچار حيرت شدند ؟ آيا خداوند اين كتاب را قرآن - در مقابل انجيل و تورات - نناميده بود ؟ يا آن را « فرقان » نام ننهاده بود ؟ و همچنين آيا خداوند آن را كتاب . . . نام نگذاشته بود ؟ ! ثالثا : قبلا ثابت كرديم كه مصحف ، در زمان پيامبر اكرم - ص - وجود داشته است چرا در زمان آن حضرت - ص - در نامگذارى قرآن دچار حيرت نشدند ! و باز قبلا گفتيم كه كلمه « مصحف » بارها در سخن پيامبر اكرم - ص - به كار رفته است و ما حدود سيزده موضع را بيان نموديم . تسميهء ما بين الدفتين به مصحف در زمان خود پيامبر اكرم - ص - مىباشد .
رابعا : آبيارى - پس از آنكه تسميهء قرآن را به مصحف از مردم و بعد از جمع قرآن دانسته است ( و ما به ادلهاى كه گذشت موافق وى نمىباشيم ) - مىگويد : « روايات
هامش
( 1 ) تهذيب تاريخ دمشق ، ج 5 ، ص 136 .
( 2 ) كنز العمال ، ج 2 ، ص 368 . به نقل از : ابى داود . ابى الشيخ در السنّة ، ابن عساكر و حلية الاولياء .