9 - يا قرائت : « اولئك لهم نصيب ممّا اكتسبوا » « 1 » به جاى : « كسبوا . . . » .
10 - شايد اسقاط « واو » قبل از « كذلك » در آيه شريفه :
وَ كَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَ هِيَ ظالِمَةٌ
« 2 » از همين قبيل اشتباهات باشد .
11 - همين اسقاط « واو » قبل از « سارعوا » در آيه شريفه :
وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ
را هم بايد از اين گونه اشتباهات دانست « 3 » .
12 - يا قرائت منسوب به ابن مسعود : اينما يوجه « 4 » به جاى : « يوجهه » كه بايد آن را اشتباه ناسخ قلمداد كرد .
13 - همچنين قرائت ابن عباس : « و ادكر بعد امه » به جاى : « امه » سهو ناسخ در آن دست داشته است « 5 » .
14 - قرائت ابن مسعود و برخى ديگر : « و الذكر و الانثى » به جاى :
« وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى »
علقمه مىگويد : ابن مسعود آيه را به همين شكل از زبان پيامبر - ص - شنيده است . و ابو درداء مىگويد : « . . . من خودم آيه را چنين از زبان پيامبر اكرم - ص - شنيدم و اينان از پذيرش آيه ابا مىورزند » « 6 » .
ليكن ما آنچه را كه به علقمه و ابو درداء نسبت مىدهند قبول نداريم . شايد روات اين نسبت را به دروغ به آنها مىدهند . و يا شايد ابو درداء و علقمه واقعا همين را از پيامبر - ص - شنيده باشند اما در مقام تفسير آيه و سخن از آن . نه اين كه اين قرائت پيامبر - ص - بوده باشد .
15 - و بالأخره از مجاهد و طاووس نقل است كه گفتند : عبد مملوك نبايد به موهاى زن مولاى خود نگاه كند . در بعضى قرائات است كه گفت : و ما ملكت ايمانكم ، الذين لم
هامش
( 1 ) همان مدرك ، ص 24 . به نقل از : المصاحف ، ص 75 .
( 2 ) همان مدرك ، ص 23 . به نقل از : المصاحف ، ص 56 .
( 3 ) التمهيد في علوم القرآن ، ج 2 ، ص 14 . به نقل از : التحبير ، ص 99 . و الكشف عن وجوه القراءات ، ج 1 ، ص 356
( 4 ) مجمع الزوائد ، ج 7 ، ص 155 به نقل از : طبرانى .
( 5 ) صحيح بخارى ، ج 3 ، ص 139 . و ج 2 ، ص 197 . مسند احمد ، ج 6 ، ص 449 و 451 صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 206 . الجامع الصحيح ترمذى ، ج 5 ، ص 191 . الكشاف ، ج 4 ، ص 741 . البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 215 . محاضرات الادباء ، ج 2 ، جزء 4 ، ص 434 . النشر ، ج 1 ، ص 14 و 26 . الاتقان ، ج 1 ، ص 46 و 76 . فتح البارى ، ج 9 ، ص 25 . الدر المنثور ، ج 6 ، ص 358 به نقل از : بعضى منابع بالا و به نقل از :
سعيد بن منصور ، نسائى ، عبد بن حميد ، ابن جرير ، ابن المنذر ، ابن مردويه ، و ديگران . و اكذوبة تحريف القرآن ، ص 27 . به نقل از : بعضى منابع مذكور در بالا و به نقل از : جامع الاصول ، ج 3 ، ص 49 .
( 6 ) الفائق ، ج 1 ، ص 58 .