هان مشو غافل تو از اين سقف نور * بارها بنگر ببين هل من فطور ؟ « 1 »
در مسئله اساس آفرينش موجودات زنده كه نظرهاى گوناگون اظهار ميشد قرآن كريم قاطعانه گفت همه موجودات زنده از آب آفريده شده است »
« . . . وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ .
أَ فَلا يُؤْمِنُونَ ؟ »
( انبياء - 3 ) .
« وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ »
( نور - 45 )
يا به توسعه يافتن جهان هستى اشارت كرد كه بسا در آنروزگار بر انديشهاى نگذشته بود :
« وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ »
( ذاريات - 47 ) . يا اشاره به نبودن هوا در طبقات بالاى زمين كرد :
« . . . يَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ »
( انعام - 125 ) . يا اشاره به اينكه جهان در آغاز آفرينش به صورت گاز پراكنده بود :
« ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ »
( فصلت 129 ) يا اشارت به قوه موجود بين كرات فرمود كه آنها را در مدار خود مىچرخاند :
« رَفَعَ السَّماواتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَها »
( رعد - 3 ) « 3 »
بالجمله اين كتاب در مورد حيات بشر و چگونگى طبيعت و قوانين آن و ساير مسائل علمى مطالبى بيان كرده است كه در آنروزگار بر بشر مجهول بوده و رفته رفته و در آئينهء دانش او تافته است .
چون تو در قرآن حق بگريختى * با روان انبيا آميختى « 2 »
قرآن كريم با ارائه بديهيات و بيان دلائل نقضى ، انسان را به توحيد راه مينمايد و رستاخيز را از دائره استبعاد او ميراند و به قبول نزديك ميگرداند .
منظرهها و نمودهاى گوناگون آفرينش را بيان ميفرمايد و توجه بشر را به آنها راه مينمايد تا وجود خداى و يگانگى او را به بهترين وجه به انسان نشان بدهد .
چشم بگشا كه جلوه دلدار * متجلى است از در و ديوار « 3 »
قُلِ انْظُرُوا ما ذا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
( يونس - 101 ) ،
وَ فِي أَنْفُسِكُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ
( ذاريات 21 ) ، و
« أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ »
( روم 8 )
« إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . .
لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
( بقره - آيهء 164 )
و
« إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ »
( سوره رعد - آيه 4 )
هامش
( 1 ) - مثنوى مولوى
( 2 ) - مثنوى مولوى
( 3 ) - هاتف