( ص ) فرمود كه خداى جل جلاله فرموده كه به من نگرويده هر كه كلام مرا براى خود تفسير و بيان كرده و مرا نشناخته هر كه مرا بآفريدگانم تشبيه نموده و بر دين من نيست هر كه قياس را در دين من استعمال كرده و به كار داشته .
مترجم گويد كه قياس اثبات حكمى است از احكام شرع در فرعى بواسطهء ثبوت آن در اصل بعلتى كه در ظاهر به نظر مىآيد كه آن علت باشد و فرقهء اماميه در استعمال آن و اثبات حكمى از احكام شرعيه به آن بر منع اتفاق دارند مگر ابن جنيد كه بنا بر آنچه از او منقولست قياس را تجويز مينموده و احكام را به آن اثبات ميفرموده و لهذا كتبش در ميان ايشان متداول نشده و متروك شده با آنكه چنان كه مشهور است خوش تصنيف و خوش عبارت بوده و جماعتى قياس منصوص العله را كه شارع تصريح به علت حكم فرموده باشد و همچنين قياس بطريق اولى را حجت ميدانند و به آن عمل ميكنند به جهت دليلى كه دارند و اين موضع مقام تحقيق آن و رد و قبول آن نيست و اما سنيان مطلق قياس را حجت ميدانند و به آن عمل مينمايند و جامع را بعقلى كه ندارند ميفهمند با آنكه امور محسوسه و منقوله را نميفهمند و غير از طائفه معتزله كسى ديگر از ايشان به اين قائل نيست كه خوبى و زشتى چيزها عقلى است و اين تركيب بسى شباهت بتركيب شتر گاو پلنگ دارد مرا رسوا چنين ميبين و فكر خويشتن ميكن .
حديث كرد ما را ابو عبد اللَّه حسين بن محمد اشنانى رازى عدل در بلخ گفت كه حديث كرد ما را على بن مهرويه قزوينى از داود بن سليمان قرا از حضرت على بن موسى - الرضا از پدرش از پدرانش از على عليهم السلام كه فرمود رسول خدا ( ص ) فرمود كه توحيد و اقرار بيگانگى خدا نصف دين است چه هر گاه كسى هزار سال لا الله الا الله بگويد تا اقرار پيغمبرى محمد بن عبد الله ( ع ) نكند دين درست ندارد و نامش در جريدهء مسلمانى ثبت نشود تتمهء حديث و روزى را به صدقه فرود آوريد چه در حديث ديگر وارد است كه چون فقير و درويش گرديد با خدا به صدقه تجارت كنيد .
حديث كرد ما را محمد بن موسى بن متوكل « رضى » گفت كه حديث كرد ما را على بن حسين سعدآبادى گفت كه حديث كرد ما را احمد بن ابى عبد الله برقى از داود بن قاسم
التوحيد ( اسرار توحيد يا ترجمه كتاب توحيد ) ( فارسى ) — صفحة 54
مساهمون: اردكانى
ص٥٤