كه
ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
يعنى پس نمود حجت ايشان مگر آنكه گفتند تا آخر آنچه گذشت و چهارم شركت و آن قول خداى عز و جل است كه
الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ
يعنى و شرك سختتر است از كشتن و كشته شدن و پنجم كفر است و آن قول خداى عز و جل است كه
أَلا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا
يعنى آگاه باش كه در كفر افتادند و ششم سوزانيدن به آتش است و آن قول خداى عز و جل است كه
إِنَّ الَّذِينَ فَتَنُوا الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ
يعنى بدرستى كه آنان كه مقتول ساختند مردان مؤمن و زنان مؤمنه را يعنى ايشان را سوزانيدند تا آخر آيه و هفتم عذاب است و آن قول خداى عز و جل است كه
يَوْمَ هُمْ عَلَى النَّارِ يُفْتَنُونَ
يعنى در روزى كه ايشان بر آتش معذب ميشوند و قول آن جناب عز و جل
ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ
« يعنى بچشد عذاب خود را » و قول آن جناب عز و جل
وَ مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ
« يعنى و هر كه خدا خواسته باشد عذاب يا عذاب كردن او را »
فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً
« يعنى پس هرگز تو مالك نميشوى از برايش از خدا چيزى را » و هشتم كشتن است و آن قول خداى عز و جل است كه
إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا
« يعنى اگر بترسيد از آنكه در فتنه اندازند شما را آنان كه كافر شدند يعنى شما را بكشتند » و قول آن جناب عز و جل
فَما آمَنَ لِمُوسى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِهِ عَلى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِمْ أَنْ يَفْتِنَهُمْ
« يعنى پس ايمان نياوردند بموسى و او را تصديق نكردند مگر فرزندانى چند از قوم موسى نه پدران ايشان بنا بر ترس از فرعون يا با ترس از او و از گروه خود از آنكه در فتنه اندازد و ايشان را يعنى ايشان را بكشد » و نهم بازداشتن است و آن قول خداى عز و جل است كه
وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
« يعنى بدرستى كه نزديك بودند وفد ثقيف كه در فتنه اندازند تو را يعنى تو را باز دارند از آنچه وحى كرديم بسوى تو » و دهم شدت محنت و سختى آزمايش است و آن قول خداى عز و جل است كه
رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا
اى پروردگار ما مگردان ما را فتنه و محنت از براى آنان كه كافر شدند » و قول آن جناب عز و جل كه
رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
« يعنى اى پروردگار ما مگردان ما را فتنه از براى گروه ستمكاران يعنى محنت و آزمايش تا به آن