و در وقتى از اوقات و قضائى كه با امضاء باشد محكم و درهم بافته است كه تغيير و تبديل در آن نميشود از هر چه باشد از مفعولات و معلولات محكمه كه به عمل آمده باشد و صاحبان اجسام باشند كه بحواس درك ميشوند از صاحبان رنگ و بو و وزن وكيل و آنچه بجنبد بر روى زمين و درنوردد از آدميان و جنيان و مرغان و درندگان و غير آن از آنچه بحواس دريافته مىشود كه از براى خداى تبارك و تعالى در هر يك از آن بداء جايز است از آنچه در خارج وجود ندارد پس هر گاه عين مفهومى كه دريافته مىشود در خارج واقع شود بدائى نيست و خدا مىكند آنچه را كه خواسته باشد از بداء و امضاء و خدا بعلم چيزها را دانسته پيش از بودن آنها و بمشيت صفات و حدود و كيفيت ايجاد آنها را پيش از آشكار كردن آنها شناخته كه به آن وضعى كه خواسته قرار داده فرموده و باراده آنها را در رنگها و صفات و حدودى كه دارند تميز داده و بعضى را از بعضى ممتاز و جدا ساخته و بتقدير روزيهاى آنها را معين و مقدر فرموده و اول و آخر آنها را بحسب زمان شناخته و بقضاء مكانهاى ايشان را از براى مردمان ظاهر گردانيده و ايشان را بر آنها دلالت فرموده و به امضاء علتهاى آنها را از علت مادى و فاعلى و صورى شرح و بيان نموده و امر آنها را ظاهر و هويدا كرده و اين ايجاد به ترتيب امور ششگانه تقدير و اندازه ايست كه خداوند غالب بر همه چيز و دانا بهمهء آنها مقدر فرموده « مترجم گويد » كه مؤلف گفته كه محمد بن على مؤلف اين كتاب ميگويد كه بداء چنان نيست كه جهال مردمان گمان ميكنند كه آن پيش ما نيست و خدا از اين برترى دارد برترى بزرگ و ليكن بر ما واجب است كه اقرار و اعتراف كنيم از براى خداى عز و جل باينكه بداء از برايش جايز است و معنيش اينست كه او را ميرسد كه به چيزى ابتداء و آغاز كند و پيش از چيزى آن را بيافريند و بعد از آن آن چيز را معدوم و نابود سازد و بآفريدن غير آغاز كند يا بامرى امر فرمايد و بعد از آن از مثل آن نهى فرمايد يا از چيزى نهى فرمايد و بعد از آن به مثل آنچه از آن نهى فرموده امر فرمايد و اين مثل نسخ شريعتها و تحويل گردانيدن قبلهء و عدهء زنى كه شوهرش پيش از او مرده باشد و خدا
التوحيد ( اسرار توحيد يا ترجمه كتاب توحيد ) ( فارسى ) — صفحة 378
مساهمون: اردكانى
ص٣٧٨