ايشان را عقاب ميفرمايد و ثواب ميدهد و سؤال كردى خدا تو را رحمت كند از قرآن و اختلاف مردمان پيش از شما پس بدرستى كه قرآن كلام خدا است كه محدث است و مخلوق نيست و با خداى تعالى ذكره ازلى نبوده كه هميشه با خدا بوده باشد و خدا از اين برترى دارد برترى بزرگ و خداى عز و جل بود و هيچ چيز غير از خدا نبود نه معروف و نه مجهول و خداى عز و جل بود و هيچ متكلمى نبود و نه مريدى و نه متحركى و نه فاعلى و پروردگار ما از اين جليلتر و عزيزتر است پس همهء اين صفات محدث است غير از حدوث فعل از او يا در نزد آن و پروردگار ما جليلتر و عزيزتر است و قرآن كلام خدا است كه مخلوق نيست و در آنست خبر كسى كه پيش از شما بوده و خبر كسى كه بعد از شما خواهد بود و از نزد خدا بر محمد كه رسول خدا است فرو فرستاده شده و سؤال كردى خدا تو را رحمت كند از استطاعت و توانائى از براى فعل پس بدرستى كه خداى عز و جل بنده را آفريد و آلت صحت را از برايش قرار داده و آن قوه ايست كه بنده به آن متحرك و مستطيع از براى فعل مىباشد و هيچ متحركى نيست مگر آنكه او فعل را اراده دارد و آن را ميخواهد و آن صفتى است مضاف بسوى شهوتى كه آن آفريدهء خداى عز و جل است كه در انسان مركب است و در او برنشانيده شده پس هر گاه شهوت در انسان بجنبش آيد چيز را خواهش كند و بعد از آن اراده نمايد و از اين جهت انسان را مريد گفتهاند پس هر گاه فعل را اراده كند و بجا آورده با استطاعت و حركت باشد و از اين جهت بنده را مستطيع و متحرك گفتهاند پس هر گاه انسان ساكن باشد و فعل را اراده نداشته باشد و آلت با او باشد و آن قوت و صحتى است كه حركات انسان و فعلش به آنها مىباشد سكونش به جهت علت سكون شهوت باشد و گفته مىشود كه ساكن و به سكون وصف شود پس هر گاه انسان شهوت بهمرساند و شهوتش كه در او مركب شده به حركت آيد فعل را خواهش و كند بقوهء كه در او مركب شده حركت كند و آلتى كه فعل را به آن بجا مىآورد به كار دارد و فعل از او بوجود آيد در نزد آنچه حركت كرده و آن را كسب نموده پس گفته مىشود كه فاعل و متحرك و
التوحيد ( اسرار توحيد يا ترجمه كتاب توحيد ) ( فارسى ) — صفحة 254
مساهمون: اردكانى
ص٢٥٤