چه آن جناب آن چه خواهد بتأخير مىاندازد و مىشود كه بمعنى متأخر باشد بمعنى آخر چه بعد از او چيزى نيست و او آخر هر چيزى است و مبدئ بر وزن محسن يعنى آشكاركننده و چه چيزى را او آشكار نموده و مينمايد و از كتم عدم بعرصهء وجود آورده و مىآورد و برهان بر وزن قرآن بحجت و تحجب استوار روشن تفسير شده و ظاهر آنست كه بمعنى بيان حجت و روشن ساختن آن باشد و مراد از آن در اينجا مبين حجت و روشن سازندهء آنست و مجتبى يعنى برگزيننده يا بسوى خود كشنده چنان كه فرموده كه
اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ
يعنى خدا ميكشد بسوى خود و جمع مىكند هر كه را خواهد از آن كسانى كه مطيع و منقاد اويند يا برميگزيند براى خود به جهت رسالت آن را كه اراده ميفرمايد چنان كه فرموده كه
اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلائِكَةِ رُسُلًا وَ مِنَ النَّاسِ
يعنى خدا برميگزيند از فرشتگان فرستادگان را كه واسطه باشند ميان او و پيغمبران برسانيدن وحى چون جبرئيل و غير او و برمىگزيند فرستادهگان را از آدميان كه پيغمبرانند تا خلق را به او دعوت كنند و جامع فراهم آورنده باشد چه آن جناب همهء كمالات را فراهم آورده و همهء مردمان را در روز قيامت فراهم خواهد آورد و بالفعل در كار فراهم آوردنست و جميل يعنى نيكو و صاحب جمال و جمال ضد جلال است كه در حديث سابق مذكور شد و مجيب يعنى اجابتكننده و جواب دهنده چه آن جناب خواندن خواننده را اجابت ميفرمايد چنان كه فرموده كه
أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ
و محصى شمارنده و ضبط كنده است چنان كه فرموده كه
وَ أَحْصى كُلَّ شَيْءٍ عَدَداً
يعنى و شمرده هر چيزى را و ضبط آن نموده از روى شماره و عدد قطرههاى باران و ريگهاى بيابان و برگهاى درختان و امثال آن بر او پوشيده و پنهان نيست و محيى زندهكننده است كه همهء مردگان را زنده ميگرداند و مذل خوار و بىمقدار گردانده چه هر كه را خواهد خوار و بىمقدار گرداندن به جهت كفر و عناد چنان كه فرموده
وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ
و رشيد راه راست يافته است و در اينجا بمعنى مرشد است كه فعيل بمعنى مفعل باشد چون اليم بمعنى مؤلم يعنى ارشادكننده و راه راست نماينده و رافع بردارنده و بلند