روايت كرده است كه گفت : امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از قرآن و فرقان ، و عرض كردم كه : آيا اين دو لفظ ، دو چيزند ، يا يك چيز ؛ يعنى مترادفند يا نه ؟ حضرت فرمود كه :
« قرآن ، جمله و همهء كتاب خدا است ، و فرقان ، آن چيزى است كه محكم است ، و عمل كردن به آن واجب » « 1 » .
3580 / 12 . حسين بن محمد ، از معلّى بن محمد ، از وشّاء ، از جميل بن درّاج ، از محمد بن مسلم ، از زراره ، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « به درستى كه قرآن يكى است كه از نزدِ يكى فرود آمده ، و ليكن اختلاف از جانب راويان مىآيد و از ايشان به هم مىرسد » .
3581 / 13 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابن ابى عمير ، از عمر بن اذينه ، از فضيل بن يسار روايت كرده است كه گفت : به خدمت امام عليه السلام جعفر صادق عرض كردم كه : مردم مىگويند كه : قرآن بر هفت حرف نازل شده [ است ] . فرمود : « دروغ گفتند دشمنان خدا ، و ليكن قرآن بر يك حرف نازل شده ، از نزد آنكه يكى و يگانه است » .
3582 / 14 . محمد بن يحيى ، از عبداللَّه بن محمد ، از على بن حكم ، از عبداللَّه بن بكير ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « قرآن به روش و طور « ايّاك أعنى واسمعى يا جاره » نازل شد ؛ يعنى : تو را قصد دارم ، و بشنو اى همسايه ! » « 2 » .
3583 / 15 . و در روايت ديگر از امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه فرمود : « معنى آن ، اين است كه ، آنچه خداى عز و جل به آن بر پيغمبر صلى الله عليه و آله عتاب فرموده پس آن حضرت به آن قصد مىفرمود ، آنچه را كه در قرآن گذشته ، مثل قول آن جناب :
« وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا »
« 3 » - ، غير آن حضرت را به آن قصد فرمود » ( چه آن حضرت منزّه است از ركون و
هامش
( 1 ) . از اين حديث ظاهر مىشود كه قرآن حقيقت است در مجموع ما بين الدّفّتين ، نه آنكه مشترك لفظى يا معنوى باشد در ميان آن و بعضى از آن ، چنان كه بعضى گمان كردهاند . ( مترجم )
( 2 ) . و اين مثلى است كه زده مىشود از براى كسى كه سخن خويش را از براى مخاطب تصريح مىكند ، و به غير او كنايه مىگويد به آنچه متفطّن شود آن را ، كه آن را دريابد ، و در فارسى از آن تعبير مىشود ، و به قول ايشان كه : « در بگو ، ديوار ! تو بشنو » . و شرح اين مثل در لوامع التّنزيل مذكور است . ( مترجم )
( 3 ) . اسرا ، 74 .