سخريّه و افسانه نيست ، و آن را ظاهرى و باطنى هست . پس ظاهرش احكام الهى است ، و باطنش علوم نامتناهى ، ظاهرش انيق و خوشآينده ، و باطنش عميق و گودىدارنده است . آن را نجوم و ستارگانى چندند كه بر احكام الهى دليلاند ، و بر آن نجوم ، نجوم ديگرند كه مردم را به آن احكام مىرسانند « 1 » ؛ عجائب آن احصا نمىشود ، و غرائب آن كهنه نمىگردد ، در آن چراغهاى هدايت است ، و منار و چراغ خانههاى حكمت ، و دليل است بر معرفت يا مغفرت « 2 » . هر كه صفت را شناخت ( يعنى صفت تعرُّف و كيفيت استنباط ) بايد كه ديدهء خود را به جولان درآورد ، و بايد كه نظرش به صفت برسد ، تا از هلاكت نجات يابد و از ورطههاى ضلالت خلاص گردد ؛ زيرا كه تفكّر كردن موجب زندگى دل بينا است ، چنان كه طالب نور در تاريكىها به روشنى مىرود . پس بر شما باد به نيكى تخلّص ، كه خود را نيكو خلاص كنيد ، و كمى تربّص ، كه خود را در فتنهها نگذاريد و انتظار نكشيد » .
3475 / 3 . على ، از پدرش ، از عبد اللَّه بن مغيره ، از سماعة بن مهران روايت كرده است كه گفت : امام جعفر صادق عليه السلام فرمود : « به درستى كه خداوند عزيز جبّار كتاب خود را بر شما فرو فرستاده ، و آن راستگويى است نيكوكار ، و در آن است خبر شما ، و خبر هر كه پيش از شما بوده ، و خبر هر كه بعد از شما خواهد بود ، و خبر آسمان و خَبر زمين ، و اگر بيايد در نزد شما آنكه شما را از آن خبر دهد ، هر آينه تعجّب خواهيد كرد » .
3476 / 4 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از محمد بن سنان ، از ابو الجارود روايت كرده است كه گفت : امام محمد باقر عليه السلام فرمود كه : « رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه :
من و كتاب خدا و اهل بيت و عترت من ، اوّل كسى هستيم كه بر خداوند عزيز جبّار وارد مىشويم در روز قيامت . بعد از آن ، امّت من . پس از ايشان سؤال خواهم كرد كه : با كتاب خدا و با اهل بيت من چه كرديد ؟ » .
3477 / 5 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از طلحة بن زيد ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « به درستى كه اين قرآن ، در آن است چراغ
هامش
( 1 ) . يعنى ائمّهء معصومين - صلوات اللَّه و سلامه عليهم اجمعين - ، چنان كه در احاديث متواتره وارد شده است كه ، معنى قرآن را كسى غير از ايشان نمىداند ، و علم آنچه بوده و خواهد بود تا روز قيامت ، و همهء شرايع و احكام در آن است ، و علمش مخزون است در نزد ايشان ، و آن را هفت بطن يا هفتاد بطن يا هفتصد بطن است ، و علم همهء آن بطون در نزد ايشان مخزون است . ( مترجم )
( 2 ) . بنابر اختلاف نسخ كافى . ( مترجم )