را بسيار كند ، نامهء عملش بلند مىشود و حال آنكه مىدرخشد » .
3223 / 3 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ياسر ، از امام رضا عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « داستان استغفار ، چون داستان برگ است بر درخت كه آن را مىجنباند و فرو مىريزد . و آنكه از گناهى استغفار مىكند و آن را به فعل مىآورد ، چون كسى است كه به پروردگار خود ريشخند مىكند » .
3224 / 4 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن محمد بن خالد ، از پدرش ، از محمد بن سنان ، از طلحة بن زيد ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه : « رسول خدا صلى الله عليه و آله از مجلسى برنمىخاست و هر چند كه سبك بود ، تا آنكه بيست و پنج مرتبه استغفار مىفرمود و از خداى عز و جل آمرزش مىطلبيد » .
3225 / 5 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابنابىعمير ، از معاويه بن عمّار ، از حارث بن مغيره ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله هر روز هفتاد مرتبه از خداى - تعالى - آمرزش مىطلبيد و هفتاد مرتبه به سوى خدا توبه مىفرمود » .
راوى گفت كه : عرض كردم كه : آيا مىفرمود كه : أَسْتَغْفِرُاللَّهَ وَأَتُوبُ الَيْهِ ؟ حضرت فرمود كه :
« هفتاد مرتبه مىفرمود : أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ ، أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ و هفتاد مرتبه مىفرمود : أَتُوبُ الَى اللَّهِ ، أَتُوبُ الَى اللَّهِ » « 1 » .
3226 / 6 . ابوعلى اشعرى ، از محمد بن عبدالجبّار ، از صفوان بن يحيى ، از حسين بن زيد ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : استغفار و گفتن لا إله الّا اللَّه ، بهترين همهء عبادتها است . خداى عزيز جبّار فرموده است كه :
« فَاعْلَمْ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ »
« 2 » ؛ يعنى : پس بدان كه نيست هيچ خدايى به حق ، مگر او - يعنى معبود مطلق - . و طلب آمرزش كن از براى گناه خود » .
هامش
( 1 ) . مترجم گويد كه : مراد حضرت اين است كه : هفتاد مرتبه « أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ » را پى در پى مىفرمود ، بدون فاصله اتوب الى اللَّه ، و همچنين هفتاد مرتبه اتوب الى اللَّه را مىفرمود ، بدون ذكر « أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ » ؛ نه آنكه هفتاد مرتبه دو استغفر اللَّه و دو اتوب الى اللَّه مىفرمود ، كه تمام هر يك از استغفار و توبه ، صد و چهل استغفر اللَّه و صد و چهل اتوب الى اللَّه باشد . و تكرار در نظير اين كلام شايع است ، چنانكه در احاديث مذكور است كه ده مرتبه « يا اللَّه يا اللَّه يا اللَّه » بگو ، و همچنين هفت مرتبه « يا رحمن يا رحمن » و امثال آن ، به خلاف « يا حنّان يا منّان » و « يا حىّ يا قيّوم » و امثال آن ، از آنچه دويم غير از اوّل باشد كه به همان شماره هر دو را بايد گفت ، و فهميدن غير آنچه مذكور شد از امثال اين عبارات ، ناشى از بىفهمى است . ( مترجم )
( 2 ) . محمد ، 19 .