است ، بپرهيز » . « 1 » تتمّهء حديث : و فرمود كه : « حضرت ابوعبداللَّه عليه السلام مىفرمود كه : نفس را با خواهش آن وا مگذار ؛ زيرا كه خواهش آن در چيزى است كه موجب هلاكت آن است ، و وا گذاشتن نفس با آنچه آرزو دارد ، باعث آزار و رنج آن است ، و باز داشتن نفس از آنچه شوق آن دارد ، دواى آن است » .
باب در بيان مكر و بىوفايى و فريب
138 . باب در بيان مكر و بىوفايى و فريب
2677 / 1 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابن ابى عمير ، از هشام بن سالم روايت كرده كه آن را مرفوع ساخته و گفته است كه : اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود كه : « اگر نه اين بود كه مكر و فريب در آتش دوزخ است ، هر آينه من از همهء مردمان پرمكرتر بودم » .
2678 / 2 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از نوفلى ، از سكونى ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : هر فريب دهندهء پيشوايى در قيامت مىآيد در حالى كه دهانش كج شده ، تا اين كه وارد آتش مىشود . و هر شكنندهء بيعتى با پيشوايى در قيامت مىآيد ، در حالى كه دست بريده است تا اين كه وارد آتش مىشود . « 2 »
2679 / 3 . على ، از پدرش ، از نوفلى ، از سكونى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : از ما نيست كسى كه با مسلمانى مكر كند » .
هامش
( 1 ) . به دليل تفصيل ترجمهء اصلى و به صورت استثنايى متن ترجمه در اينجا تغيير يافت و مطابق با متن و اعراب فعلىكافى در صفحهء روبرو است ، اما ترجمهء مترجم كه آن را به پانوشت منتقل كردهايم ، مناسب با « أتقَى المرتقى » به صيغه افعل تفضيل است . متن ترجمهى اصلى چنين است : « پرهيزشدهتر موضعى از بالا رفتنگاه نرم و آسان ؛ يعنى موضعى كه از جميع مواضع نرم و هموار كه آسان بر آنها بالا مىروند ، چون تل و كدار ، از آن بيشتر پرهيز مىشود ، در زمانى كه اين امر بروز مىكند ، وقتى است كه موضع انحدار و سراشيبى آن ، سخت و ناهموار باشد . و مراد اين است كه ، آنكه بر موضعى كه مانند تل و كدار باشد ، بالا مىرود ، هرگاه موضعى از آن ، نرم و آسان و هموار باشد ، بر او دشوار نباشد ، و ليكن چون مكان ، سراشيب شود و سراشيبى زمين سخت و درشت باشد ، در آن وقت ، دشوارى آن بر او معلوم مىشود ، و مىفهمد كه بايست در آن موضع نرم عبور نكند كه در اين سنگلاخ افتد . و ظاهر اين است كه مقصود حضرت عليه السلام اين باشد كه ، در پيروى كردن هوى و هوس در اين دنيا ، كه مانند طَرَف هموار تل و كدار است ، دشوارى در سلوك آن نيست ، و صاحبش ، اشكال و زحمت آن را نمىفهمد ، و بر آن پشيمانى ندارد . امّا در آخرت كه شبيه است به طرَف ناهموار تل و كدار ، معلوم خواهد شد كه چه دشوارىها در آن بوده ، كه موجب پرهيز بوده از آن ، و از آنچه سلوكش باعث وقوع در آن بوده ، و تا آن وقت نشود ، كسى كه پيرو هوا و هوس است ، بر كميّت و كيفيّت آنها اطّلاع به هم نرساند » . ( مترجم )
( 2 ) . احتمال دارد كه مراد از امام ، امام حق باشد . و احتمال دارد كه پيشواى باطل باشد ، و احتمال هم دارد مراد از « كلّ غادر بإمام » حيله زنندهء به بيعت با امام باشد .