شنيدم از على عليه السلام كه مىفرمود ، و حال آنكه مردى به خدمتش آمده و به آن حضرت عرض كرده بود كه : چيست كمتر چيزى كه بنده به واسطهء آن مؤمن مىباشد ؟ و كمتر چيزى كه بنده به آن كافر مىباشد ؟ و كمتر چيزى كه بنده به آن گمراه مىباشد ؟ حضرت به آن مرد فرمود كه :
« سؤال كردى ؟ پس جواب را بفهم . امّا كمتر چيزى كه بنده به آن مؤمن مىباشد ، آن است كه خداى - تبارك و تعالى - ، خود را به او بشناساند . پس او از براى آن جناب ، به طاعت اقرار كند ، و پيغمبر صلى الله عليه و آله خود را به او بشناساند . پس او از براى آن حضرت ، به طاعت اقرار كند ، و به او بشناساند امام او را ، و حجّت خود در زمين خود ، و گواه خود بر خلق خود . پس از براى امام ، به طاعت اقرار كند » .
عرض كردم كه : يا اميرالمؤمنين ! و هرچند كه همهء چيزها را نداند ، مگر آنچه تو وصف و شرح فرمودى ؟ فرمود : « آرى ، امّا به اين شرط كه چون مأمور شود ، اطاعت كند ، و چون نهى و ممنوع شود ، باز ايستد . و كمتر چيزى كه بنده به آن كافر مىباشد ، گمان كسى است كه گمان مىكند در باب چيزى كه خداى عز و جل از آن نهى فرموده ، كه خدا به آن امر فرموده است ، و آن را دينى برپا كند كه بر آن دوستى ورزد ، و گمان كند كه مىپرستد كسى را كه به آن امر كرده ، و جز اين نيست كه شيطان را پرستش مىكند . و كمتر چيزى كه بنده به آن گمراه مىباشد ، آن است كه نشناسد حجّت خداى - تبارك و تعالى - ، و گواه او را بر بندگانش ، كه خداى عز و جل به طاعتش امر فرموده ، و دوستى او را واجب گردانيده است » .
عرض كردم كه : يا اميرالمؤمنين ! ايشان را از براى من وصف كن . و فرمود كه : « ايشان ، آنانند كه خداى عز و جل ايشان را به خود و پيغمبر خود پيوسته ، پس فرموده كه :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ »
« 1 » » . عرض كردم كه : يا اميرالمؤمنين ! خدا مرا فداى تو گرداند ! اين مطلب را از براى من روشن ساز . فرمود كه : « ايشان ، آنانند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله در آخرين خطبهء خويش ، در روزى كه خداى عز و جل روح مطهّرش را قبض فرمود ، و او را به سوى خويش برد ، فرمود كه : به درستى كه من دو امر را در ميان شما وا گذاشتم ، كه هرگز بعد از من گمراه نشويد ، مادامى كه به آن دو امر چنگ در زنيد ، ( يا اگر به آنها چنگ درزنيد ) . و آنها ، كتاب خداى عز و جل است ، و عترت من ، كه اهل بيت منند ؛ زيرا كه خداى مهربانِ آگاه ،
هامش
( 1 ) . نساء ، 59 ؛ اى مؤمنان ، از خدا ، پيامبرش و اختياردارانتان پيروى كنيد .