زراره ، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه گفت : آن حضرت را سؤال كردم از قول خداى عز و جل :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ »
. فرمود كه : « ايشان ، گروهىاند كه به يگانگى خداى عز و جل اقرار كردند ، و از عبادت هر كه پرستيده مىشود از غير خدا ، دورى نمودند ؛ پس از شرك بيرون رفتند ، و ليكن نشناختند كه محمد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله است ؛ پس ايشان ، خدا را مىپرستيدند ، با شك در باب محمد و آنچه آن حضرت ، آن را آورده بود . بعد از آن ، به خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله آمدند و گفتند : نظر مىكنيم ؛ پس اگر مالهاى ما بسيار شود ، و در نفسهاى خويش عافيت يابيم ، و فرزندان ما نيز سالم باشند ، بدانيم كه آن حضرت راستگو است ، و يقين كنيم كه او رسول خدا صلى الله عليه و آله است ، و اگر غير از اين باشد ، فكر كنيم . خداى عز و جل فرمود كه :
« فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ »
؛ يعنى : عافيتى در دنيا به او برسد ،
« وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ »
؛ يعنى : بلاء و زحمتى در جان و مالش به او برسد ،
« انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ »
؛ يعنى : برگردد بر شك خود ، به سوى شرك ،
« خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ * يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُ وَ ما لا يَنْفَعُهُ »
« 1 » ؛ يعنى : مىخواند و مىپرستد از غير خدا ، آن چيزى را كه زيان نرساند او را ، و آنچه را كه سود ندهد او را » ( يعنى چيزى را عبادت مىكند كه قادر بر نفع و ضرر او ، هيچيك ، نيست ) . و حضرت فرمود كه : « مشرك مىگردد ، كه غير خدا را مىخواند ، و غير او را مىپرستد . پس از جملهء ايشان ، كسى است كه عارف مىشود ؛ پس ايمان در دلش داخل مىشود ، و ايمان مىآورد و تصديق مىكند ، و منزلهاش از او بر طرف مىشود « 2 » ( و از شك به سوى ايمان مىرود ) ، و از جملهء ايشان ، كسى است كه بر شكّ خود ثابت مىباشد ، و از ايشان ، كسى است كه به سوى شرك برمىگردد » .
على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى ، از يونس ، از مردى ، از زراره ، مثل اين را روايت كرده است .
باب نادر
179 . باب نادر « 3 »
2922 / 1 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از حمّاد بن عيسى ، از ابراهيم بن عمر يمانى ، از ابن اذينه ، از ابان بن ابى عيّاش ، از سليم بن قيس روايت كرده است كه گفت :
هامش
( 1 ) . حج ، 11 و 12 .
( 2 ) . يعنى از پله شك به درجه ايمان مىرود .
( 3 ) . در متن عربى عنوان باب آمده است : كمترين چيزى كه بنده با آن مومن ، كافر و يا گمراه شود . ( مترجم )