حال ، به تأخير افكندهشدگانند از براى فرمان خداى عز و جل ، تا دربارهء ايشان ، به چه امر فرمايد » .
باب در بيان اصحاب اعراف ، و در باب معرفت امام
174 . باب در بيان اصحاب اعراف « 1 » ، و در باب معرفت امام
2906 / 1 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد ، از ابن فضّال ، از ابن بكير ؛ و على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى ، از يونس ، از مردى ، هر دو [ طريق ] روايت كردهاند از زراره كه گفت : امام محمد باقر عليه السلام به من فرمود كه : « چه مىگويى در اصحاب اعراف ؟ » عرض كردم كه : ايشان نيستند ، مگر مؤمنان يا كافران . اگر داخل بهشت مىشوند ، پس ايشان مؤمناند ، و اگر داخل آتش دوزخ مىشوند ، پس ايشان كافرند . فرمود : « به خدا سوگند كه ايشان ، نه مؤمناند و نه كافر . و اگر مؤمن مىبودند ، هر آينه داخل بهشت مىشدند ، چنان كه مؤمنان در آن داخل شدند ، و اگر كافر مىبودند ، هر آينه داخل آتش دوزخ مىشدند ، چنان كه كافران در آن داخل شدند ، و ليكن ايشان ، گروهىاند كه ثوابها و گناهان و خوبىها و بدىهاى ايشان ، برابر است ؛ پس عملها ، ايشان را قاصر گردانيده . و به درستى كه ايشان ، چنان كه خداى عز و جل فرموده ، خواهند بود » . عرض كردم كه : آيا ايشان از اهل بهشتاند ، يا از اهل دوزخ ؟ فرمود كه : « ايشان را وا گذار ، چنان كه خداى عز و جل ايشان را وا گذاشته » . عرض كردم كه : آيا ايشان را به تأخير مىافكنى و حكم ايشان را موقوف مىدارى ؟ فرمود : « آرى ، ايشان را به تأخير مىافكنم ، چنان كه خدا ايشان را به تأخير افكنده . اگر خواهد ، ايشان را به رحمت خويش داخل بهشت گرداند ، و اگر خواهد ، ايشان را به گناهان ايشان به سوى دوزخ مىراند ، و بر ايشان ستم نكرده است » . عرض كردم كه : آيا هيچ كافرى داخل بهشت مىشود ؟ فرمود : « نه » .
عرض كردم : آيا غير از كافر ، كسى داخل آتش دوزخ مىشود ؟ زراره مىگويد كه : حضرت فرمود : « نه ، مگر آنكه خداى عز و جل خواسته باشد . اى زراره ! به درستى كه من مىگويم ، آنچه خدا خواهد ، مىباشد ، و تو نمىگويى ، آنچه خدا خواهد ، مىباشد . بدان و آگاه باش ! كه تو
هامش
( 1 ) . معنى اعراف مذكور شد ، و اصحاب اعراف ، به واسطهء مقصود از اضافه و نسبتى كه در آن مأخوذ است ، مختلف مىشوند . و مراد از ايشان در اين عنوان ، چنان كه حديثِ باب بر آن دلالت مىكند ، گروهىاند كه حسنات و سيّئات ايشان برابر است ، و حسنات ايشان مانع است از آنكه به جهنّم روند ، و سيّئات ايشان مانع است در ميان ايشان و بهشت ؛ پس ايشان ، در آنجا باشند ، تا خدا در حق ايشان حكم فرمايد ، به آنچه خواسته باشد . ( مترجم )