وقتى را كه فرا گرفتيم پيمان را از شما ( يعنى از آباء و اجداد شما ) ، و بر ايشان اين عهد بستيم كه مريزيد خونهاى خود را ( يعنى خويشان و همدينان خود را ) ، و پيروى مكنيد نفسهاى خود را ( يعنى آنها را كه به منزلهء جانهاى شمايند ) ، از خانهها و منزلهاى خويش ؛ پس اقرار كرديد و اين عهد را قبول نموديد ، و حال آنكه شما گواهى مىدهيد بر اين معنى . بعد از آن ، شما آن گروهيد كه مىكشيد نفسهاى خود را ، و بيرون مىكنيد گروهى را از خويش ، از خانهها و منزلهاى ايشان ، در حالى كه پشت به پشت هم مىدهيد ، و يكديگر را يارى و هوادارى مىكنيد بر ايشان ، و در بيرون كردن ايشان به گناه و ستمكارى و افزونطلبى . و اگر بيايند شما را در حالتى كه اسيران باشند ، فديه مىدهيد ايشان را ، و ايشان را باز مىخريد ، و حال آنكه آن ؛ يعنى بيرون كردن ايشان ، حرام گردانيده شده است بر شما . آيا ، پس مىگرويد به پارهاى از كتاب تورات ، و كافر مىشويد به پارهاى ديگر ؟ » . و حضرت فرمود كه : « پس كفر ايشان ، به واسطهء ترك كردن آن چيزى است كه خداى عز و جل ايشان را به آن امر فرموده . ( و احتمال دارد كه معنى اين باشد كه : پس خدا به اين واسطه ، ايشان را نسبت به كفر داده ) ، و ايشان را به سوى ايمان نسبت داده ، و آن را از ايشان قبول نفرموده ، و ايشان را در نزد آن جناب نفع نبخشيده ، پس فرموده است كه :
« فَما جَزاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ الْقِيامَةِ يُرَدُّونَ إِلى أَشَدِّ الْعَذابِ وَ مَا اللَّهُ بِغافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ »
« 1 » . « پس نيست مكافات و سزاى كسانى كه اين را مىكنند از شما ، مگر رسوايى و خوارى در زندگانى دنيا ، و در روز قيامت برگردانيده مىشوند به سوى سختترين عذاب ، و خدا غافل و بىخبر نيست از آنچه مىكنند » .
و وجه پنجم از كفر ، كفر برائت و بيزارى است ، و آن قول خداى عز و جل است كه گفتار ابراهيم عليه السلام را حكايت مىفرمايد كه :
« كَفَرْنا بِكُمْ وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ »
« 2 » ؛ يعنى : كافر شديم به شما ، ( حضرت فرمود : يعنى بيزارى جستيم از شما ) ، و ظاهر و آشكار شد در ميانهء ما و ميانهء شما ، دشمنى در دل و دشمنى به دست ( از زدن و كشتن ) هميشه ، تا آنكه ايمان آوريد به خدا ، در حالى كه تنها است و شريكى ندارد » . « 3 »
هامش
( 1 ) . بقره ، 85 .
( 2 ) . ممتحنه ، 4 .
( 3 ) . و حاصل مراد آنكه ، سبب عداوت و بغض ميان ما نيست ، مگر نگرويدن شما ؛ پس مادامى كه آن باقى باشد ، ايننيز باقى است . ( مترجم )