رود ) ، بر تو عار و ننگ است . و امّا احمق ؛ پس او تو را به چيزى كه خوب باشد دلالت نمىكند ، و از براى دفع بدى از تو ، به او اميدوار نمىتوان بود ، و هر چند كه سعى كند و خويش را در زحمت افكند . و بسا است كه منفعت تو را مىخواهد و به تو ضرر مىرساند ؛ پس مردن او از زندگىاش بهتر ، و خاموشىاش از سخن گفتنش خوشتر ، و دوريش از نزديكيش خوبتر است . و امّا دروغگو ؛ پس با مصاحبت او هيچ عيشى بر تو گوارا نيست . پيوسته سخن تو را به دروغ به مردم نقل مىكند ، و از مردم به دروغ ، سخن را به تو نقل مىكند ، و خبرهاى دروغ از برايت مىآورد ، و در هر زمان كه دروغ غريب عجيبى را تمام كرد ، آن را به دروغ غريبى ديگر پيوند مىكند ، و آن را طول و كشيدگى مىدهد ، تا به حدّى كه به چيز راستى خبر مىدهد و كسى از او باور نمىكند ، و به نقل دروغ ، در ميان مردمان دشمنى مىافكند ، و كينهها را در سينهها مىروياند ؛ پس از خدا بپرهيزيد و از براى خويش نظر كنيد » ( يعنى ملاحظه نماييد تا با كسى كه نبايد مصاحبت كنيد ، مصاحبت نكنيد ) .
2831 / 7 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از سهل بن زياد ، از عمرو بن عثمان ، از محمد بن عذافر ، از بعضى از اصحاب خويش ، از محمد بن مسلم و ابو حمزه ، از امام جعفر صادق ، از پدرش عليهما السلام كه فرمود : « حضرت على بن الحسين عليه السلام به من فرمود كه :
اى فرزند دلبند من ! بنگر و با پنجكس مصاحبت و همزبانى مكن ، و در راهى با ايشان رفاقت مكن . عرض كردم كه : اى پدر بزرگوار ! ايشان كيانند ؟ فرمود كه : از مصاحبت با دروغگو بپرهيز ؛ زيرا كه او به منزلهء سراب است در فريب دادن ، دور را از برايت نزديك مىگرداند ، و نزديك را از برايت دور مىگرداند . و بپرهيز از مصاحبت با فاسق ؛ زيرا كه او تو را به يك لقمه يا كمتر از آن مىفروشد . و بپرهيز از مصاحبت با بخيل ؛ زيرا كه او تو را در مال خود فرو مىگذارد ، و يارى نمىكند در هنگامى كه نهايت احتياج دارى ( و در زمانى كه از هر وقتى به سوى آن محتاجتر باشى ) . و بپرهيز از مصاحبت با احمق ؛ زيرا كه او مىخواهد كه به تو نفع رساند ، و تو را ضرر مىرساند . و بپرهيز از مصاحبت با آنكه رحِم خويش را قطع مىكند ؛ زيرا كه من او را در كتاب خداى عز و جل ملعون يافتم در سه جا . خداى عز و جل فرموده است كه :
« فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ * أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَ أَعْمى أَبْصارَهُمْ »
« 1 » ؛ يعنى : « پس آيا متوقّع است از شما اى اهل نفاق ! و مراد اين است كه ،
هامش
( 1 ) . محمد ، 22 و 23 .