ابْرهيمَ وَمُوسى وَعيسى أَنْ أَقيمُوا الدّينَ وَلا تَتَفَرَّقُوا فيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكينَ ماتَدْعُوهُمْ الَيْهِ اللّهُ يَجْتَبى الَيْهِ مَنْ يَشآءُ وَيَهْدى الَيْهِ مَنْ يُنيبَ » « 1 » ؛ پس پيغمبران را به سوى قوم ايشان مبعوث گردانيد ، با تكليف به شهادت دادن به اينكه خدايى نيست ، مگر خدا ، و اقرار كردن به آنچه آن پيغمبر از نزد خدا آورده بود ؛ پس هر كه ايمان آورد و اعتقاد كرد از روى اخلاص ، و بر اين اعتقاد مرد ، خدا به همين او را داخل بهشت گردانيد . و علّت اين ، آن است كه خدا بر بندگان خويش ستم نمىكند . و بيانش آن است كه خدا چنان نبُوَد كه بنده را عذاب كند ، تا آنكه بر آن جناب غلظت و شدّت مىكرد در كشتن و ساير معصيتها ، كه خدا بر خود واجب گردانيده به سبب آنها آتش دوزخ را ، براى كسى كه به آنها عمل كند ، و بر خود لازم ساخته كه فاعل آنها را به جهنّم برد ؛ پس در هنگامى كه هر پيغمبرى را اجابت و اطاعت نمود ، هر كه او را اجابت كرد از قومش از مؤمنان ، از براى هر پيغمبرى از پيغمبران ، شرعت و منهاجى قرار داد - و شرعت و منهاج ، راه و رويه است « 2 » - . و خداى - تعالى - به محمد صلى الله عليه و آله فرمود :
« إِنَّا أَوْحَيْنا إِلَيْكَ كَما أَوْحَيْنا إِلى نُوحٍ وَ النَّبِيِّينَ مِنْ بَعْدِهِ »
« 3 » ؛ يعنى : « به درستى كه ما وحىكرديم به سوى تو ، چنانچه وحى كرديم به سوى نوح و پيغمبران بعد از او » . و هر پيغمبرى را به عمل كردن به راه و رويّهاى امر فرمود ، و از جملهء راه و رويّهاى كه خداى عز و جل موسى عليه السلام را به آنها امر فرموده بود ، آن بود كه شنبهدارى را كه تعظيم روز شنبه است - بر بنىاسرائيل قرار داد . و تعظيم شنبه آن بود كه در آن عبادت كنند و مشغول كارى نشوند و شكار ماهى نكنند ؛ پس امر چنان بود كه هر كس تعظيم شنبه مىنمود ، و حلال نمىدانست كه آنچه را كه از آن ممنوع بود به جا آورد از ترس خدا ، خدا او را در بهشت داخل مى فرمود ، و هر كه استخفاف به حقّ شنبه مىكرد ، و حلال مىشمرد آنچه را كه خدا بر او حرام گردانيده بود - از عملى كه خدا او را در آن روز ، از
هامش
( 1 ) . شورا ، 13 . براى شما از دين ، همان را تشريع كرد كه به نوح توصيه كرده بود . و آنچه را كه بر تو وحى كرديم وآنچهرا كه به ابراهيم و موسى و عيسى توصيه كرديم ، اين بود كه دين را بر پا داريد و در آن متفرق نشويد . بر مشركان گران است آنچه كه ايشان را به سويش مىخوانى . خداوند هر كس را بخواهد به سوى خود مىكشد ، و هر كس را كه به او باز گردد به سوى خود ره مىنمايد . ( مترجم )
( 2 ) . و مراد از راه ، شريعت است كه به كتاب معلوم شود . و رويّه ، چيزى است كه از حديث و طريق مفهوم گردد . ( مترجم )
( 3 ) . نساء ، 163 .