2491 / 5 . على بن ابراهيم ، از محمد بن عيسى بن عبيد ، از محمد بن عرفه روايت كرده است كه گفت : حضرت امام رضا عليه السلام به من فرمود كه : « واى بر تو ! يا رحمت ! اى پسر عرفه ! عمل كنيد ، نه به جهت ريا و سمعه و آوازه ؛ زيرا كه هر كه از براى غير خدا عمل كند ، خدا او را به آنچه كرده وا گذارد . واى بر تو ! هيچكس كارى نكند ، مگر آنكه خدا او را به آن ، صاحب رداء گرداند و رداى آن را بر وى اندازد ، اگر خوب باشد ، خوب ، و اگر بد باشد ، بد » .
2492 / 6 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد ، از على بن حكم ، از عمر بن يزيد روايت كرده است كه گفت : من با امام جعفر صادق عليه السلام شام مىخوردم كه ناگاه اين آيه را تلاوت فرمود :
« بَلِ الْإِنْسانُ عَلى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ * وَ لَوْ أَلْقى مَعاذِيرَهُ »
« 1 » ؛ يعنى : « بلكه آدمى بر نفس خود عين بينايى است ، و هر چند كه بيندازد عذرهاى خويش را ؛ يعنى و اگرچه بسيار تعلّل كند و عذر را نگيرد ، و مجادله و مدافعه كند از خود » . « 2 » و فرمود : « اى ابوحفص ! آدمى نمىتواند كه تقرّب جويد به سوى خداى عز و جل ، به خلاف آنچه خدا مىداند . به درستى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمود كه : هر كه امر نهانى را پنهان دارد كه آنچه در دل دارد بروز ندهد ، خدا رداى آن را بر او اندازد ( يعنى به غايت ظاهر گرداند ) ، اگر آن امر نهانى خوب باشد ، رداى خوب ، و اگر بد باشد ، رداى بد » .
2493 / 7 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از نوفلى ، از سكونى ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود : به درستى كه فرشته ، عمل بنده را بالا مىبرد ، در حالتى كه كمال شادى به آن عمل دارد . پس چون حسنات او را بالا برد ، خداى عز و جل مىفرمايد كه : آنها را در سجّين كه نامهء بدكاران است قرار دهيد ؛ زيرا كه او مرا به اين عمل اراده نكرده است » .
2494 / 8 . و به اسناد خويش روايت كرده و گفته است كه : « اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : رياكار را سه نشانه است : نشاط و خرّمى دارد ، چون مردم را ببيند يا مردمان عمل او را ببينند ، و كاهلى و تنبلى مىكند ، چون تنها باشد ، و دوست مىدارد كه در همهء امورش ستايش شود » .
2495 / 9 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن محمد بن خالد ، از
هامش
( 1 ) . قيامت ، 15 .
( 2 ) . و احتمال دارد كه معنى اين باشد كه : بر آدمى گواهى هست كه بر او گواهى خواهد داد ، و هر چند كه پردهها رابياويزد . و دور نيست كه اين ظاهرتر باشد ، به قرينهء بعد از اين . ( مترجم )