مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ »
« 1 » . بعد از آن ، در باب همهء ايشان فرموده كه :
« وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ »
« 2 » . مىفرمايد كه : به آن روح ، ايشان را گرامى داشت و ايشان را بر غير ايشان افزونى داد . پس اين گروه ، آمرزيدهاند و از گناهان ايشان درگذشته شده . بعد از آن ، ياران دست راست را ذكر فرموده ، و ايشان ، مؤمنانند از روى راستى ، و ايشان ، اشخاص معيّنى چندند كه خدا چهار روح را در ايشان قرار داده : روح ايمان و روح قوّت و روح شهوت و روح بدن ؛ پس بنده پيوسته اين ارواح چهارگانه را كامل مىگرداند ، تا حالتى چند بر او وارد شود » .
آن مرد عرض كرد كه : يا اميرالمؤمنين ! اين حالتها چيست ؟ فرمود : « امّا اوّل آنها چنان است كه خداى عز و جل فرموده كه :
« وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلى أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً »
« 3 » ؛ يعنى : و بعضى ديگر از شما كسى است كه بازگردانيده مىشود به سوى فروترين و زبونترين زندگانى ، كه به سنّ خرافت و نهايت پيرى است ، تا نداند پس از دانستن امور ، چيزى را ؛ يعنى به حالت كودكى بازگردد » . و حضرت فرمود : « پس اينك ، همهء ارواح از او كم مىگردد ، و او كسى نيست كه از دين خدا بيرون رود ؛ زيرا كه آن كه فاعل است و با او فعل مىكند ، او را به سوى پستترين عمرش بازگردانيده . پس او چنان شده كه از براى نماز وقتى را نمىشناسد ، و نمىتواند كه در شب و روز نماز و شب نافله را به جا آورد ، و نمىتواند كه با مردمان در صف نماز جماعت بايستد . پس اينك ، نقصان و ناتمامى است از روح ايمان ، و ليكن او را هيچ ضرر نمىرساند . و در ميان ايشان كسى است كه روح قوّت از او كم مىشود ، كه نمىتواند با دشمن خويش جهاد و كارزار كند ، و استطاعت ندارد كه اسباب زندگانى را طلب كند . و در ميان ايشان كسى است كه روح شهوت از او كم مىشود ، كه اگر خوشروترين دختران آدم به او بگذرد ، به سوى آن ميل نكند و برنخيزد . و روح بدن در او باقى مىماند ، كه حركت مىكند و درمىنوردد ، تا ملكالموت به نزد او بيايد ، و اين حالت از برايش بهتر است ؛ زيرا كه ، خداى عز و جل با او چنين كرده است . و گاه است كه در زمان قوّت و ايّام جوانيش ، بر او
هامش
( 1 ) . بقره ، 253 . ميان اين فرستادگان برخى را بر برخى برترى بخشيديم . در ميانشان كسى است كه خدا با او سخن گفتو برخى را چندين درجه بالا برد و به عيسى بن مريم دليلهاى روشن داديم و وى را با روح القدس تأييد كرديم . ( مترجم )
( 2 ) . مجادله ، 22 .
( 3 ) . نحل ، 70 .