باغ كه خداوندان خوردنى و ميوهاى بودند بدمزه كه اراك است ، ( و گويند : درخت خار دار كه ميوهء تلخ داشت ، و خداوندان درخت شوره گز ) ، و چيزى از درخت كُنار اندك بودند ( يعنى در آن شوره گزها ، اندك ميوهاى كُنار قرار داديم ، تا ياد كنند از آن ميوههاى فوت شده ) . بعد از آن فرموده است كه :
« ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ »
« 1 » ؛ يعنى : اين عذاب عاجل ، پاداش داديم ايشان را ، به سبب آنكه كفرانِ نعمت ورزيده ، بر رسولان ما كافر شدند ، و آيا جزا نمىدهم ، مگر كفور را ؟ » « 2 » .
2434 / 24 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد ، از محمد بن سنان ، از سماعه روايت كرده است كه گفت : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مىفرمود : « خدا نعمتى را بر بندهاى انعام نفرموده كه آن را از او ربوده باشد ، مگر آنكه گناهى را مرتكب گرديده باشد ، كه به سبب آن سزاوار ربودن باشد » .
2435 / 25 . محمد بن يحيى روايت كرده است ، از احمد بن محمد و على بن ابراهيم ، از پدرش و هر دو ، از ابنمحبوب ، از هيثم بن واقد جزرى كه گفت : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مىفرمود : « به درستى كه خداى عز و جل پيغمبرى از پيغمبران خويش را به سوى قومش مبعوث گردانيد و به سوى او وحى فرمود كه : به قوم خود بگو كه : هيچ اهل ده و گروهى نبودند كه بر طاعت و فرمانبردارى من بودند و در آن طاعت ، زحمت و مشقّتى به ايشان رسيد . پس از آنچه دوست مىداشتم ، منتقل شدند به سوى آنچه دشمن مىداشتم ،
هامش
( 1 ) . سبأ ، 17 .
( 2 ) . و حضرت ، اين كلام را بر سبيل اقتباس از آيهء سورهء سبأ ذكر فرموده ، و نظم آيه اين است كه :« فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ ». و از حديث ظاهر مىشود كه اين آيه بعد از آيهء پيش باشد ، و در قرآن ، پيش از آن است ؛ زيرا كه بعد از تتمّهء آيهاى كه در آخر حديث مذكور مىشود ، مذكور است كه :« وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ فَقالُوا رَبَّنا باعِدْ »تا آخر آيه . و آنچه كلينى عليهم السلام ذكر فرموده بود ، فاء نداشت ، و در قرآن ، « فقالوا » است . و حضرت بعد از ذكر مقتبس مىفرمايد كه : بعد از آن فرموده است كه :« ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ »؛ يعنى : « اين عذاب عاجل ، پاداش داديم ايشان را ، به سبب آنكه كفران نعمت ورزيده ، بر رسولان ما كافر شدند ، و آيا عتاب كرده مىشود ؛ يعنى عتاب نمىشود به مثل آنچه مذكور شد ، مگر ناسپاس كه در ناسپاسى به نهايت رسيده باشد ؟ » و اين ترجمه ، بنابر قرائت يجازى - با ياء و فتح زاى آن و رفع راء كفور - است . و بنا بر قرائت ديگر كه نجازى - با نون و كسر زاى آن و نصب راء كفور - است ، معنى اين مىشود كه : جزا نمىدهم ، مگر كفور را . ( مترجم )