از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود كه : مرد هرگز نبايد كه رو گردان شود از قبيلهء خود ، و اگرچه صاحب مال و فرزندان باشد ، و نه از دوستى و گرامى داشتن و دفع كردن ايشان ، به دستها و زبانهاى ايشان ؛ زيرا كه ايشان سختترين مردمانند از روى رعايت و نگهبانى از پس پشت او ، و بر او از همهء ايشان مهربانترند ، و امور پراكندهء او را از همهء ايشان بيشتر جمع مىكنند ، اگر مصيبتى به او برسد يا پارهاى از امرهاى ناخوش بر او فرود آيد . و هر كه دستش را از پيوند خويشانش درهم گيرد و به ايشان عطا نكند ، جز اين نيست كه يك دست از ايشان درهم گيرد ، و از ايشان دستهاى بسيار از او درهم گرفته مىشود . « 1 » و هر كه طرف و كنارش نرم و ملايم باشد ، دوست و آشنايى كه دارد ، دوستى را از او مىشناسد و مىداند . و هر كه دست خويش را به معروف و نيكى بگشايد ، چون او را يابد ، خدا او را در آنچه انفاق كرده عوض و جانشين خواهد داد در دنيا ، و در آخرت از برايش مضاعف مىگرداند . و زبانِ راست كه دروغ نگويد ، منفعتش از براى مرد آن است كه خدا آن را در ميان مردمان بهتر از مالى قرار مىدهد كه يا آن را مىخورد ، يا به ديگران ميراث مىدهد . و البتّه بايد كه يكى از شما تكبّر و بزرگى را در نفس خويش ، و دورى را از خويشان خويش ، نيفزايد ، اگر در باب مال ، توانگر باشد « 2 » . و البتّه بايد كه يكى از شما بىرغبتى را در حقّ برادر خويش ، و دورى را از او نيفزايد ، هرگاه جوانمردى از او نبيند ، و در امر مال درويش و محتاج باشد . و بايد كه يكى از شما غافل نباشد از صاحبان خويشى كه با ايشان فقر و احتياج باشد ، و از بستن رخنهء آن احتياج ، به چيزى كه او را نفع نبخشد ، اگر آن را نگاه دارد ، و او را زيان نرساند ، اگر آن را نيست و نابود گرداند » ( يعنى به مال بىخاصيت او را اعانت كند ) .
1993 / 20 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن ابىعبداللَّه ، از عثمان بن عيسى ، از سليمان بن هلال كه گفت : به خدمت امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم كه : فرزندان فلان كس با يكديگر نيكويى مىكنند و به هم مىپيوندند . فرمود : « چون امر چنين است ، مالهاى ايشان زياد مىشود و بركت مىكند ، و خود نيز زياد مىشوند ، و پيوسته در
هامش
( 1 ) . و احتمال دارد كه گرفتن دست ، كنايه باشد از باز ايستادن از اذيّت . ( مترجم )
( 2 ) . و مىتواند كه معنى اين باشد كه ، توانگرى يكى از شما ، اين صفات ناپسنديده را در او زياد نكند ، و ليكن اوّل ، بهحسب لفظ ، ظاهرتر است .