رنج به ايشان رسانيدند ، تا وقتى كه آمد ايشان را يارى كردن ما ، كه ايشان را بر تكذيب كنندگان يارى داديم » .
و حضرت فرمود كه : « پيغمبر صلى الله عليه و آله نفس خويش را الزام كرد كه صبر كند ؛ پس ايشان از حد درگذشتند ، و خداى - تبارك و تعالى - را به بدى ذكر كردند و آن جناب را تكذيب نمودند .
پيغمبر فرمود كه : در باب خود و كسان خود و عِرض خود صبر كردم ، و مرا صبرى بر ذكر خداى خويش نيست كه او را به بدى ياد كنند ؛ پس خداى عز و جل اين آيه را فرو فرستاد كه :
« وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوبٍ * فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ »
« 1 » ؛ يعنى : « و هر آينه به حقيقت كه آفريديم آسمانها و زمين و آنچه را كه در ميان آنها و اين است ، در مقدار شش روز كه از يكشنبه است تا جمعه ، و نرسيد ما را هيچ ماندگى و رنجى تا به سبب آن آسايش كنيم ؛ پس شكيبايى كن بر آنچه مىگويند » . حضرت فرمود : « پس رسول خدا صلى الله عليه و آله صبر كرد در همهء حالات خويش . بعد از آن ، خدا او را مژده داد در باب خويشانِ خويش به [ قراردادن ] ائمه - عليهمالسّلام - [ از ميان آنها ] و ايشان را به صبر وصف كرد ؛ پس آن جناب - جلّوعزّ - فرمود :
« وَ جَعَلْنا مِنْهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا لَمَّا صَبَرُوا وَ كانُوا بِآياتِنا يُوقِنُونَ »
« 2 » ؛ يعنى : « و گردانيديم و قرار داديم از ايشان امامان و پيشوايانى چند ، كه راه نمودند مردم را به فرمان ما ، چون صبر كردند و به آيتهاى ما چنان بودند كه يقين داشتند » . حضرت فرمود : « پس در نزد اين بشارت ، رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : صبر نسبت به ايمان ، به منزلهء سر است نسبت به تنِ تو . خداى عز و جل اين قول را از براى آن حضرت شكر كرد . بعد از آن ، خداى عز و جل اين آيه را فرو فرستاد :
« وَ تَمَّتْ كَلِمَتُ رَبِّكَ الْحُسْنى عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ بِما صَبَرُوا وَ دَمَّرْنا ما كانَ يَصْنَعُ فِرْعَوْنُ وَ قَوْمُهُ وَ ما كانُوا يَعْرِشُونَ »
« 3 » ؛ يعنى : « و تمام گشت سخن و وعدهء پروردگار تو بر پسران يعقوب ، به سبب آنكه صبر كردند . و خراب كرديم آنچه را كه ساخته و راستكردهء فرعون و گروه او بود ، و آنچه را كه ايشان برافراشته بودند از تاكها يا بناها » . و حضرت فرمود : « پس پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه : اين بشارت و انتقام است . بعد از آن ، خداى عز و جل كارزار با مشركان را از براى آن حضرت مباح كرد ، و اين آيه را فرو فرستاد كه :
« فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَ خُذُوهُمْ وَ احْصُرُوهُمْ وَ اقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ »
« 4 » » . - و در صدر آيه ،
هامش
( 1 ) . ق ، 38 و 39 .
( 2 ) . سجده ، 24 .
( 3 ) . اعراف ، 137 .
( 4 ) . توبه ، 5 .