كَعَرْضِ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أُعِدَّتْ لِلَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ »
« 1 » ؛ يعنى : « پيشى گيريد بر يكديگر به سوى موجب آمرزش كه از جانب پروردگار شما باشد ، و به سوى استحقاق بهشتى كه پهناى آن چون پهناى آسمان و زمين است ( و مراد از آن نهايت وسعت است [ كه ] ) آماده شده است از براى آنان كه ايمان آوردند به خدا و رسولان او » . و فرموده :
« وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ »
« 2 » و ترجمهء آن مذكور شد . و فرموده :
« وَ السَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهاجِرِينَ وَ الْأَنْصارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ »
« 3 » ؛ يعنى : « و پيشىگيرندگان پيشينيان ؛ يعنى آنان كه پيشى گرفتند بر مؤمنان در ايمان ، از مهاجران و انصار ، و آنان كه پيروى كردند ايشان را به طاعت و ايمان . خدا خشنود شد از ايشان ، و ايشان خشنود شدند از او » . و حضرت فرمود : « پس خدا آغاز فرموده به مهاجران پيشينيان بر اندازهء درجهء سبقت ايشان ، بعد از آن انصار را در مرتبهء دويم ذكر فرموده ، و پيروان ايشان را در احسان در مرتبهء سيم ياد نموده ، و هر گروهى را از ايشان بر اندازهاى در جهاد و منزلهاى ايشان در نزد او وضع كرده ، و در جاى خويش قرار داده . بعد از آن ، خداى عز و جل ذكر فرموده آنچه را كه به آن دوستان خود را به يكديگر تفضيل و زيادتى داده و فرموده :
« تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ »
« 4 » تا آخر آيه كه ترجمهاش اين است : « آن جماعت پيغمبران كه قصّههاى ايشان گذشت ، افزونى داديم بعضى ازايشان را بر بعضى ديگر . بعضى ازايشان كسى است كه خدا با وى سخن گفت ، و برداشت برخى از ايشان را پايههاى بلند و مرتبههاى ارجمند . و داديم عيسى ، پسر مريم ، را معجزات روشن و هويدا ، و قوّت داديم او را به روح پاكيزه » . و فرموده :
« وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْضٍ »
« 5 » ؛ يعنى : « و هر آينه به حقيقت كه افزونى داديم بعضى ازپيغمبران را بر بعضى ديگر » . و فرموده :
« انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا »
« 6 » ؛ يعنى : « بنگريد به ديدهء بصيرت ، كه از روى مصلحت چگونه افزونى داديم بعضى از آدميان را بر بعضى ديگر ، و هر آينه سراى آخرت بزرگتر است از روى درجهها و پايهها ، و بزرگتر از روى افزون دادن ؛ زيرا كه تفاوت در
هامش
( 1 ) . حديد ، 21 .
( 2 ) . واقعه ، 10 و 11 . و پيشى گيرندگانِ پيشى گيرندهاند كه مقربان اند .
( 3 ) . توبه ، 110 .
( 4 ) . بقره ، 253 .
( 5 ) . اسرا ، 55 .
( 6 ) . اسرا ، 21 .