باب در بيان پيشى گرفتن به سوى ايمان
19 . باب در بيان پيشى گرفتن به سوى ايمان
1529 / 1 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از بكر بن صالح ، از قاسم بن بريد روايت كرده است كه گفت : حديث كرد ما را ابوعمرو زبيرى ، از امام جعفر صادق عليه السلام و گفت : به آن حضرت عرض كردم : ايمان ، درجهها و منزلها است كه مؤمنان در آنها در نزد خدا از يكديگر افزون مىآيند ؟ فرمود : « آرى » . عرض كردم كه : از براى من وصف كن - خدا تو را رحمت كند ! - تا من آن را بفهمم . فرمود : « خدا در ميان مؤمنان مسابقه قرار داد كه در درجات و عرض ميدان ايمان بر يكديگر پيشى گيرند ، و چيزى چند در ميان آورد كه هر كدام از ايشان كه پيشى گيرد به آنها رسد ، چنانچه در ميان اسبان در روز گروبندى ، سَبَق « 1 » قرار مىدهند .
بعد از آن ، ايشان را افزونى داد ، به اندازهء درجات ايشان در پيشى گرفتن به سوى او ؛ پس هر مردى را از ايشان بر درجهء پيشى او و اندازهء آن قرار داد ، و در آن درجه او را از حقّى كه دارد هيچ كم نمىكند ، و هيچ پيشى گرفتهاى بر پيشىگيرندهء پيشى نگيرد ، و هيچ مفضولى بر فاضل تقدّم نجويد . و به اين ، پيشينيان اين امّت و پسينيان ايشان از يكديگر افزون آمدند . و اگر پيشىگيرندهاى به سوى ايمان را زيادتى بر پيشى گرفته شده نبود ، در آن هنگام ، آخر اين امّت به اوّل ايشان مىرسيد . آرى ، و بر ايشان پيشى نيز مىگرفتند ، هرگاه از براى آنكه به سوى ايمان پيشى گرفته زيادتى نبوده باشد ، بر آنكه از آن كاهلى نموده و در آخر بوده . و ليكن خدا به درجات ايمان ، پيشىگيرندگان را مقدّم داشته ، و به كاهلى و تأخير از ايمان ، صاحبان تقصير و كوتاهى را به تأخير انداخته ؛ زيرا كه ما مىيابيم از جملهء مؤمنان كه از پسينياناند ، كسى را كه عملش از پيشينيان بيشتر و نماز و روزه و حجّ و زكات و جهاد و خرج كردن مالش در راه خدا از ايشان بيشتر است . و اگر سابقهاى چند كه مؤمنان به آنها بر يكديگر در نزد خدا غالب مىشوند نمىبود ، هر آينه پسينيان به سبب بسيارى عمل ، بر پيشينيان مقدّم بودند ، و ليكن خداى عز و جل اباء و امتناع فرموده كه درجهء آخر ايمان به اوّل آن برسد ، و آنكه خدا او را مؤخّر داشته در آنها مقدّم شود ، يا آنكه او را مقدّم داشته در آنها مؤخر شود » . عرض كردم :
مرا خبر ده از آنچه خداى عز و جل مؤمنان را به سوى آن خوانده ، از پيشى گرفتن بر يكديگر به سوى ايمان . فرمود : « قول خداى عز و جل است كه :
« سابِقُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَ جَنَّةٍ عَرْضُها
هامش
( 1 ) . و سبق - به فتح سين و ياء - ، چيزى است كه به سابق و پيشىگيرنده دهند ، و آن را خطير نيز گويند .