محافظت كند از آنكه به سوى آن نظر شود . و فرموده :
« وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ وَ يَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ »
« 1 » ؛ يعنى : « و بگو به زنان مؤمنه تا چشمهاى خود را فرو خوابانند ، و ديدههاى خويش را از ديدن نامحرم بپوشانند ، و نگاه دارند فرجهاى خود را » . و حضرت فرمود : « يعنى از آنكه يكى از زنان به فرج خواهر خود نظر كند ، و فرج خود را محافظت نمايد از آنكه به سوى آن نظر شود » . و فرمود : « هر چيز [ كه ] در قرآن مذكور است ازنگاهداشتن فرج ، مراد از آن نگاهداشتن آن است از زنا ، مگر اين آيه ، كه مراد از آن نگاهداشتن فرج است ازنظر و پوشيدن آن .
بعد از آن ، در آيهاى ديگر آنچه را كه بر دل و زبان و گوش و ديده واجب گردانيده ، جمع نموده و در رشتهء سخن كشيده و فرموده :
« وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ »
« 2 » ؛ يعنى : « و نبوديد شما كه در دل داشته باشيد و نهان كرده و پوشيده باشيد ، در آن كه گواهى دهد بر شما گوشهاى شما ، و نه ديدهاى شما ، و نه پوستهاى شما » . و حضرت فرمود : « مقصود از پوستها ، فرجها و رانها است . و فرموده : «
وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ أُولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْؤُلًا »
« 3 » » كه ترجمهء آن گذشت . و حضرت فرمود : « اين است آنچه خدا بر چشمها واجب گردانيده ، از فرو خوابانيدن ديده از آنچه خدا حرام گردانيده . و اين ، عملِ آنها است . و آناز جملهء ايمان و پارهاى از آن است . و بر دستها واجب گردانيده كه به آنها به عنف گرفته نشوند ، و حركت داده نشوند به سوى آنچه خدا حرام گردانيده . و آنكه به آنها بطش و گرفتن سخت به عمل آيد و حركت داده شوند به سوى آنچه خداى عز و جل به آن امر فرموده . و بر دستها چيزى چند واجب گردانيده : از صدقه دادن ، و صلهء رحم به جا آوردن ، و به ايشان عطا كردن ، و جهاد در راه خدا ، و طهارت از براى نمازها . و فرموده :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ »
« 4 » يعنى : « اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! چون خواهيد كه برخيزيد به نماز ، و محدِث [ / بى وضو ] باشيد ، پس بشوييد روىهاى خود را و
هامش
( 1 ) . نور ، 31 .
( 2 ) . فصّلت ، 22 .
( 3 ) . اسرا ، 26 .
( 4 ) . مائده ، 6 .