آنچه را كه در دلهاى شما است يا نهان سازيد آن را ، خدا شما را به آن محاسبه مىكند ؛ پس مىآمرزد هر كه را كه خواهد ، و عذاب مىكند هر كه را كه خواهد » . و حضرت فرمود : « اين ، آن چيزى است كه خداى عز و جل بر دل واجب ساخته از اقرار و معرفت ، و همين عملِ آن است ، و آن سَرِ ايمان است . و خدا گفتار را بر زبان واجب گردانيده ، و آنكه تعبير و بيان كند از دل ، به آنچه بر آن بسته شده و اعتقاد نموده و به آن اقرار كرده . خداى - تبارك اسمه - فرموده است :
« وَ قُولُوا لِلنَّاسِ حُسْناً »
« 1 » ؛ يعنى : « و بگوييد از براى مردمان گفتار نيكو و ايشان را به راه راست دلالت نماييد » . و فرموده :
« قُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَ إِلهُنا وَ إِلهُكُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ »
« 2 » ؛ يعنى : « بگوييد كه ايمان آورديم به خدا ، و آنچه فرو فرستاده شده است به سوى ما ، و آنچه فرو فرستاده شده است به سوى شما . و خداى ما و خداى شما يكى است . و ما از براى او گردن نهندگانيم » . و چنين آيهاى در قرآن نيست . و در سورهء عنكبوت است كه :
« وَ قُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ »
تا آخر آيه . يعنى : « و بگوييد كه ايمان آورديم به آن چيزى كه فرو فرستاده شده است به سوى ما ، و فرو فرستاده شده است به سوى شما » . تا آخر آنچه مذكور شد . و حضرت فرمود : « اين ، آن چيزى است كه خدا بر زبان واجب گردانيده ، و همين عملِ او است .
و بر گوش واجب گردانيده كه دورى گزيند از داشتن خويش ، به آنچه خدا آن را حرام گردانيده ، و آنكه اعراض كند از آنچه او را حلال نيست ، از آنچه خداى عز و جل از آن نهى فرموده است ، و از ميل دادن خويش به سوى آنچه خداى عز و جل را به خشم مىآورد . و در اين باب فرموده :
« وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ »
« 3 » ؛ يعنى : « و به تحقيق كه خدا فرو فرستاده بر شما در كتاب خويش كه قرآن است - يعنى در سورهء انعاماز آن ، آنكه چون بشنويد آيتهاى خدا را ، در حالتى كه گرويده نشود به آنها و ريشخند شود به آنها ، پس منشينيد با ايشان ، تا آنكه فرو روند در سخنى غير از آن » . بعد از آن ، خداى عز و جل موضع فراموشى را استثنا فرموده و از اين حكم بيرون نموده و فرموده :
« وَ إِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطانُ فَلا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ »
« 4 » ؛ يعنى : « و اگر فراموش گرداند شيطان بر تو اعراض كردن از ايشان را ، پس منشين بعد از ياد كردنت سخن خدا را ، با گروه ستمكاران » . و فرموده :
« فَبَشِّرْ عِبادِ * الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ
هامش
( 1 ) . بقره ، 83 .
( 2 ) . عنكبوت ، 46 .
( 3 ) . نساء ، 140 .
( 4 ) . انعام ، 68 .