و در روايت ديگر ، چنين است كه : « تا آنكه براى رعيت چون پدرِ مهربان باشد » .
1071 / 9 . على بن محمد ، از سهل بن زياد ، از معاويه بن حُكيم ، از محمد بن اسلم ، از مردى از طبرستان كه او را محمد مىگفتند ، روايت كرده است و گفت كه : معاويه گفت كه : بعد از اين ، خود همان طبرىِ محمد نام را ملاقات كردم ، پس مرا خبر داد و گفت كه : شنيدم از حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام كه مىفرمود : « گرفتار قرض ، هرگاه قرضدار شده باشد ، يا از كسى به قرض گرفته باشد - / و شك و ترديد از معاويه راوى است - يك سال مهلت داده مىشود ، پس اگر وسعتى به هم رسانيد كه قادر شد بر اداى آن ، خود مىدهد ، و اگر نه ، امام قرض او را از بيت المال ادا مىكند » .
105 . باب در بيان اينكه همهء زمين مال امام عليه السلام است
1072 / 1 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از ابن محبوب ، از هشام بن سالم ، از ابو خالد كابلى ، از امام محمد باقر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « در كتاب على عليه السلام اين را يافتيم كه :
« إِنَّ الْأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُها مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ »
« 1 » ، و حضرت در آن كتاب فرموده كه : من و اهل بيت من ، آنانيم كه خدا زمين را به ما ميراث داد ، و ماييم پرهيزكاران و همهء زمين مال ماست . پس ، هر كه از مسلمانان ، زمينى را احيا كند ، بايد كه آن را معمور و آباد نمايد و خراج آن را به امامى كه از اهل بيت من باشد ، برساند ، و از براى اوست آنچه از خورده باشد . پس ، اگر آن را واگذارد ، يا ويران كند و مردى از مسلمانان آن را بگيرد بعد از او ، و آن را آباد كند و احيا نمايد ، پس او سزاوارتر است به آن زمين از آنكه آن را وا گذاشته ، و خراج آن را به امامى كه از اهل بيت من باشد ، مىرساند ، و از براى اوست آنچه از آن خورده باشد ، تا حضرت قائم از اهل بيت عليه السلام من ظهور كند با شمشير و آن را جمعآورى نمايد و منع كند آن را از مخالفان و ايشان را از آن بيرون كند ؛ چنانچه رسول خدا صلى الله عليه و آله آن را جمع آورى نمود و منع كرد آن را از مخالفان ، مگر آنچه در دست شيعيان ما باشد ، كه آن حضرت با ايشان مقاطعه مىكند و قراردادى بنا مىگذارد بر آنچه در دست ايشان است و زمين را در دست ايشان وا مىگذارد » .
هامش
( 1 ) . اعراف ، 128 . يعنى به درستى كه زمين از براى خدا و ملك اوست ، ميراث مىدهد يعنى آن را مىبخشد بدونعوض به هر كه مىخواهد از بندگان خود و سرانجام نيكو و عاقبت كار از براى پرهيزكاران است ( مترجم )