است كه گفت : حديث كرد ما را حمّاد ، از عبدالأعلى كه گفت : امام جعفر صادق عليه السلام را سؤال كردم از گفتهء سنيان كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود كه : « هر كه بميرد و او را امامى نباشد ، مىميرد به روش مردن جاهليت » . فرمود كه : « راست و درست است ، به خدا سوگند ، و پيغمبر اين را فرمود » . عرض كردم كه : امامى از دنيا مىرود و مردى در خراسان است ، و نمىداند كه وصىّ او كيست ، آيا او را نمىرسد كه از شناختن امام تقاعد ورزد و در پس آن نرود ؟
فرمود كه : « او را نمىرسد ؛ زيرا كه امام چون از دنيا مىرود ، حجتِ وصىّ او ، واقع مىشود بر آنكه با وصى يا امام سابق در شهر امام بوده و مىباشد ، و بر كسانى كه در نزد امام حاضر نيستند ، واجب است كه كوچ كنند و به جستجوى امام بيرون روند ، چون خبر وفات امام به ايشان رسد ؛ زيرا كه خداى عزّوجلّ مىفرمايد كه :
« فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ »
» . « 1 »
عرض كردم كه : گروهى از منزل خود بيرون آمدند ، و بعضى از ايشان وفات كرد ، پيش از آنكه به خدمت امام رسد و بداند . حضرت فرمود كه : « خداى عزّوجلّ مىفرمايد :
« وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ مُهاجِراً إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ يُدْرِكْهُ الْمَوْتُ فَقَدْ وَقَعَ أَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ »
« 2 » ، يعنى : و هر كه بيرون آيد از خانهء خود در حالتى كه هجرت كننده باشد به سوى خدا و رسول او صلى الله عليه و آله ( كه خاصّه از براى ايشان باشد ، نه به جهت غرضى از اغراض ديگر ) ، پس مرگ او را دريابد ( در بين راه و به هجرتگاه نرسد ) ، پس به تحقيق كه ثابت باشد مزد او بر خدا مانند ثواب چيزى كه واجب باشد » .
عرض كردم كه : بعضى از ايشان به شهر امام رسيدند ، پس تو را يافتند كه در را بر روى خويش بسته و پرده بر خود آويخته ، و ايشان را به جانب خويش نمىخوانى ، و كسى يافت نمىشود كه ايشان را بر تو دلالت كند . پس امامت را به چه چيز بشاسند ؟
فرمود : « به كتاب خدا كه از آسمان فرو فرستاده » . عرض كردم كه : خداى عزّوجلّ چه مىفرمايد ؟ حضرت فرمود كه : « تو را چنان مىبينم كه در اين باب ، پيش از امروز سخن گفتى ، و اين مسأله را از من پرسيدى ؟ » عرض كردم : بلى . فرمود : « به ياد آور آنچه را كه خدا در
هامش
( 1 ) . مترجم - / رحمه اللَّه - / به اشتباه ، به جاى اين آيه ، آيهء « وَ مَنْ يَخْرُجْ مِنْ بَيْتِهِ . . . » را كه دو سطر بعد آمده ، آورده و از بعد آن مطلب را ادامه داده است .
( 2 ) . نساء ، 100 .