است از آن و آنچه پنهان است » .
راوى مىگويد كه : حضرت فرمود : « به درستى كه قرآن را ظَهر و بطن ( يعنى : ظاهر و باطنى ) است . پس ، همهء آنچه خدا در قرآن ، حرام گردانيده از اين قبيل ، ائمه جوراند ، و تمام آنچه خداى تعالى در كتاب خود ، حلال گردانيده ، ظاهر آن ظاهر و هويداست ، و باطن از آن ، ائمّهء حقاند » .
971 / 11 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از حسن بن محبوب ، از عمرو بن ثابت ، از جابر روايت كرده است كه گفت : امام محمدباقر عليه السلام را سؤال كردم از قول خداى عزّوجلّ :
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ »
« 1 » ، يعنى : « و از جمله مردمان كسانى هستند كه فرا مىگيرند از غير خدا همتايان و شريكانى را كه دوست مىدارند ايشان را چون دوست داشتن خدا » .
و حضرت فرمود : « به خدا سوگند كه ايشان دوستان فلان و فلاناند . . . كه ايشان را امامان فرا گرفتند ، غير از امامى كه خدا او را براى مردم امام قرار داده . پس ، به اين جهت فرموده كه :
« وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ * إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ * وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ »
« 2 » ، يعنى : و اگر به ببينند و بدانند آنها كه ستم كردهاند در هنگامى كه مىبينند معاينهء عذاب جهنم را آنكه همهء قوت و توانايى ، خداى راست ، و اين را نيز بدانند كه خدا ، سخت عذاب است ( هر آينه بدانند مضرت ستم كردن را و حسرت و ندامت ايشان ، بر وجهى باشد كه به وصف در نيايد ) ، وقتى كه بيزارى جويند و دورى كنند آنان كه پيروى شدهاند از آنان كه پيروى كردهاند . و در حالتى كه ببينند اين پيشوايان و پيروان ، عذاب خدا را و حال آنكه بريده شده است به ايشان سببها و رابطهها ( كه در دنيا با يكديگر داشتند ، چون خويشى و دوستى ) و گويند آنها كه پيروى نمودهاند : كاشكى ما و ايشان را بازگشتى مىبود به سوى دنيا ، پس بيزارى مىجستيم از ايشان ؛ چنانچه بيزارى جستند از ما . همچنين كه خدا مىنمايد به ايشان در آن روز ، اين امر فظيع را ، مىنمايد خدا به ايشان كردارهاى ايشان را پشيمانىها ( كه بر ايشان رد كند وقبول
هامش
( 1 ) . بقره ، 165 .
( 2 ) . بقره ، 165 - 167 .