را به ايشان تعليم مىدهند ، تا آنكه پيروان دوستان تو پراكنده نشوند . و آن حجّت ، يا ظاهر است و او را اطاعت نمىكنند ، يا پنهان است كه انتظار او را مىكشند . اگر تن ايشان از مردمان پنهان شود در حال صلح و متاركهء دشمنان ، علم قديمى ايشان كه منتشر شده از ايشان ، پنهان نمىشود . و آداب ايشان در دلهاى مؤمنان ثابت شده ، پس ايشان به آن آداب عمل كنندگانند » .
و آن حضرت در همين خطبه ، در جاى ديگر مىفرمايد : « پس از اين راه و براى اين ( يعنى :
رفتن مردم به سوى مثل اين ، و سخن باطل گفتن ايشان ) ، علم پارهء از آن ، به پارهاى ضَمّ مىشود و در نزد اهل آن ، جمع مىگردد و بروز نمىكند ؛ هر گاه از براى آن يافت نشوند حاملانى كه آن را حفظ و روايت كنند ، چنانچه آن را از علما شنيدهاند ، و بر ايشان در باب آن ، راست گويند ، و بر ايشان افترا نبندند . بار خدايا ، به درستى كه من مىدانم كه همهء علم به هم گرفته نمىشود ( كه هيچ بروز نكند ) و مادّهاى آن منقطع نمىگردد ، و تو زمين خود را خالى نمىكنى از حجّت خويش بر خلائق كه ، يا ظاهر است و مردم او را اطاعت نمىكنند ، يا ترسان و پنهان است ( چون شمشير كه در غلاف باشد ) ، تا آنكه حجّت تو باطل نشود . و دوستان خود را گمراه نمىگردانى بعد از آنكه ايشان را هدايت كرده باشى ، بلكه ايشان در كجايند ؟ و چه قدراند ؟ و اين گروهند كه شمارهء ايشان كمتر و قدر ايشان در نزد خدا عظيمتر است » .
904 / 14 . على بن محمد ، از سهل بن زياد ، از موسى بن قاسم بن معاويه بَجَلى ، از على بن جعفر ، از برادرش موسى بن جعفر عليه السلام روايت كرده است در قول خداى عزّوجلّ
« قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُكُمْ غَوْراً فَمَنْ يَأْتِيكُمْ بِماءٍ مَعِينٍ »
« 1 » ، يعنى : « بگو كه : آيا ديديد و دانستيد كه اگر بگردد آب شما فرو رونده به زمين ، پس كه مىآورد شما را آبى ظاهر يا روان بر روى زمين ؟ » ، كه آن حضرت فرمود : « هر گاه امام شما از شما پنهان شود ، كى شما را امام تازهاى مىآورد ؟ » .
905 / 15 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن محمد ، از على بن حكم ، از ابو ايّوب خرّاز ، از محمد بن مسلم كه گفت : شنيدم از امام جعفر صادق عليه السلام كه مىفرمود : « اگر شما را از صاحبتان غيبتى برسد ، آن را انكار مكنيد » .
906 / 16 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن محمد ، از حسن بن على وشّاء ، از على بن ابى حمزه ، از ابوبصير ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود : « صاحب اين امر
هامش
( 1 ) . ملك ، 31 .