از عمويش عبدالرحمان بن كثير روايت كرده است كه گفت : به امام جعفر صادق عليه السلام عرض كردم :
« فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ »
« 1 » . حضرت فرمود كه : « ذكر ، محمد است صلى الله عليه و آله ، و ما ، اهل اوييم كه سؤال مىشويم » ( يعنى بايد كه از ما سؤال شود ) . راوى مىگويد كه : عرض كردم كه : مقصود از قول آن جناب :
« وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ »
« 2 » ، كيست ؟ حضرت فرمود كه : « ما را قصد فرموده و ما اهل ذكريم ، و ماييم سؤال شدگان » .
549 / 3 . حسين بن محمد ، از مُعلّى بن محمد ، از وشّاء روايت كرده است كه گفت : از حضرت امام رضا عليه السلام سؤال كردم و عرض كردم كه : فداى تو گردم
« فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ »
، حضرت فرمود : « ما اهل ذكريم ، و ماييم سؤالشدگان » . عرض كردم : پس شماييد سؤال شدگان و ماييم سؤال كنندگان ؟ فرمود : « آرى » . عرض كردم كه : بر ما واجب است كه از شما سؤال كنيم ؟ فرمود : « آرى » . عرض كردم كه : واجب است بر شما كه ما را جواب فرماييد ؟
فرمود : « نه ، اختيار اين ، با ما است ؛ اگر خواهيم مىكنيم ، و اگر خواهيم نمىكنيم . آيا قول خداى عزّوجلّ را نمىشنوى كه مىفرمايد :
« هذا عَطاؤُنا فَامْنُنْ أَوْ أَمْسِكْ بِغَيْرِ حِسابٍ »
« 3 » ، يعنى :
اين پادشاهى ، به اين عظمت و شوكت ، بخشش ما است به تو . پس عطا كن از آن به هر كه خواهى ، يا منع بخشش كن و باز دار آن را از هر كه خواهى » ( يعنى تصرّف در آن ، بسته به خواست تو است . در حالتى كه اين عطا ، از شمار بيرون است ، يا منّت و امساك تو در روز حساب ، بر آن حسابى نيست . و هر چند كه نزول اين آيه در شأن سليمان است ، ليكن در باب پيغمبر صلى الله عليه و آله و ائمّه جارى است ) .
550 / 4 . چند نفر از اصحاب ما روايت كردهاند ، از احمد بن محمد ، از حسين بن سعيد ، از نضر بن سُويد ، از عاصم بن حُميد ، از ابو بصير ، از امام جعفر صادق عليه السلام كه در قول خداى عزّوجلّ :
« وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ وَ سَوْفَ تُسْئَلُونَ »
، فرمود كه : « پس رسول خدا صلى الله عليه و آله ، ذكر است و اهل بيت او عليهم السلام ، سؤال شوندگانند و ايشان ، اهل ذكرند » ( و در تفريع ذكر بودن پيغمبر صلى الله عليه و آله بر آيه ، اشكالى هست تا آنكه بعضى گمان كردهاند كه از حديث چيزى افتاده يا اين آيه به جاى آيهء
« فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ »
، واقع شده ؛ به اشتباه راوى ، يا كاتب . و بعضى توجيه آن
هامش
( 1 ) . نحل ، 43 .
( 2 ) . زخرف ، 44 .
( 3 ) . ص ، 39 .