دشوارى بالا رفتند كه پاىهاى ايشان در آن به جايى بند نمىشود ، و از آن به جانب نشيب مىلغزد . و قصد كردند كه امام را نصب كنند به واسطهء عقلهاى حيرانِ نابودِ تباه كه هيچ منفعت در آنها نبود و در مرتبهء خود نيز ناتمام بودند ، و بر رأىهايى كه ايشان را گمراه نمود .
پس نيفزودند چيزى را مگر دورى از امام .
« قاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ »
« 1 » ، يعنى : « خدا ايشان را بكشد ( و هلاك گرداند ايشان را و ايشان را لعنت كند و رسواى دنيا و آخرت گرداند ) چگونه برگردانيده مىشوند از راه حق » ( با وجود كثرت دلائل هاديه ) .
و هر آينه به تحقيق كه كار دشوارى را قصد كردند و دروغ بزرگى گفتند ، و گمراه شدند ؛ گمراهى دورى كه به راه رسيدن ايشان مشكل باشد . و در سرگردانى افتادند ؛ زيرا كه امام را از روى بينايى وا گذاشتند .
« وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ أَعْمالَهُمْ فَصَدَّهُمْ عَنِ السَّبِيلِ وَ كانُوا مُسْتَبْصِرِينَ »
« 2 » ، يعنى : « و شيطان بياراست از براى ايشان كردارهاى ايشان را ، پس باز داشت ايشان را از راه حق و حال آنكه بينايان بودند » . و از اختيار و مختار خدا و اختيار رسول صلى الله عليه و آله گردانيدند ، و به سوى اختيار خويش رو آوردند ، و قرآن ايشان را آواز مىكند كه :
« وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحانَ اللَّهِ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ »
« 3 » ، يعنى : « و پروردگار تو مىآفريند هر چه را كه مىخواهد و بر مىگزيند ( يعنى از براى امامت ) ، هر كه را كه مىخواهد . نيست و نباشد ايشان را اختيار آن » .
« سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ »
؛ « منزه و پاك مىشمارم خدا را از آنكه او را شريك و منازعى در خلق به هم رسد » ( و از آنكه در بالاى اختيارى او اختيارى باشد . يا كسى بر او جرأت نمايد اختيار كردن آنچه آن جناب اختيار آن نفرموده ، و بلندمرتبه و برتر است از مشاركت آنچه با او شريك مىسازند ، يا از اشراك مشركان ) .
و خداى عزّوجلّ فرموده است كه :
« وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ »
« 4 » ( تا آخر آيه ) . « كه نيست و نباشد ( يعنى : نسزد و نرسد ) هيچ مرد مؤمن و نه هيچ زن مؤمنه را چون حكم كنند خدا و رسول او ( كه محمد است صلى الله عليه و آله ) كارى را آنكه اختيار از براى ايشان بوده باشد از كار خويش ( بلكه بايد كه خود را تابع خدا و رسول صلى الله عليه و آله سازند ) . و هر كه نافرمانى كند خدا و رسول او را ، پس به حقيقت كه گمراه شده ؛ گمراهى هويدا » .
هامش
( 1 ) . توبه ، 30 .
( 2 ) . عنكبوت ، 38 .
( 3 ) . قصص ، 68 .
( 4 ) . احزاب ، 36 .