از آنجا كه نمىدانستند كه آن شرك است . به درستى كه هر كه در آيد به خانهها از درهاى آن ، راه راست يافته و هر كه در غير آن رفته ، در راه هلاكت سلوك نموده . خدا طاعت و فرمانبردارى ولى و صاحب امر خود را به طاعت رسول خويش پيوند نموده ، و طاعت رسول خويش را به طاعت خود وصل فرموده . پس هر كه طاعت واليان امر خدا را ترك كند ، خدا و رسول او را اطاعت نكرده ، و آن طاعت اقرار و اعتراف است به آنچه از نزد خداى عزّوجلّ فرود آمده :
« خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ »
« 1 » ، يعنى : « فراگيريد آرايش خويش را در نزد هر مسجدى » ( و مراد امام عليه السلام ، اين است كه در نزد هر عبادتى ، معرفت امام را داشته باشيد ، و خود را به آن زينت دهيد ) . و بجوييد خانههايى را كه خدا اذن داده و امر فرموده به آنكه برداشته شود و بلند گردد كه به تعظيم ، آن را بلند قدر و بزرگ دانند و در آنها نام خدا ياد شود و احكام و آيات او را در آن خانهها مذكور سازند .
پس به درستى كه خدا شما را خبر داده :
« رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ وَ إِيتاءِ الزَّكاةِ يَخافُونَ يَوْماً تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ »
« 2 » ، يعنى : « در سورهء نور كه ايشان - يعنى صاحبان آن خانهها - مردانى چنداند كه از غايت استغراق در عبادت و انقياد امر او سبحانه ، مشغول نمىسازد و باز نمىدارد ايشان را تجارت و بازرگانى ، از ياد كردن خدا و به پا داشتن نماز و از دادن زكات ، و با وجود مبادرت به طاعت و استغراق در بندگى و عبادت ، مىترسند از روزى كه دلها بگردند در آن از دريافتن ، و ديدهها از ديدن » ( يا از هر طرف گردند تا بلكه بدانند كه چاره چيست ، و ببينند كه نامهء ايشان از كجا به ديد مىآيد ، و اين ترجمهء آيهاى است كه حضرت به طريق اقتباس در كلام خويش تضمين فرموده و نظم آيه چنين است ) .
به درستى كه خدا رسولان را براى امر خويش خالص گردانيده ( كه از غير او فارغند ) . بعد از آن ، ايشان را خالص گردانيده ؛ در حالتى كه تصديق شدگان بودند به سبب خلوص و اخلاص در باب انذارات خدا و ترسى كه به مردم مىدادند ( از عقوبتهاى دنيوى و اخروى به معجزات يا اينكه هر يك از اين رسولان ، تصديق همه را مىنمودند در ميانهء پيغمبران منذر كه خدا ايشان را براى ترسانيدن خلائق فرستاد ) . پس فرمود :
« وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ إِلَّا خَلا فِيها
هامش
( 1 ) . اعراف ، 31 .
( 2 ) . نور ، 37 .