خداى تعالى فرموده است :
« يُرِيدُونَ أَنْ يَتَحاكَمُوا إِلَى الطَّاغُوتِ وَ قَدْ أُمِرُوا أَنْ يَكْفُرُوا بِهِ »
« 1 » » ، يعنى :
مىخواهند كه مرافعه كنند به سوى كسى كه طاغى و باغى است . به تحقيق كه مأمور شدهاند به اينكه نگروند به طاغوت و حكم او » .
عرض كردم كه : پس چه كنند ؟ فرمود كه : « نظر مىكنند به سوى كسى كه از شما گروه شيعيان باشد ، از آنكه حديث ما را روايت كرده باشد و در حلال و حرام ما نظر كرده و احكام ما را شناخته و دانسته باشد . پس به او راضى باشند كه حَكم باشد و او را حاكم سازند ؛ زيرا كه من او را بر شما حاكم گردانيدهام . پس هر گاه به حكم ما ، حكم كند ، و او قبول نشود ، آنكه آن را قبول نكرده ، به حكم خدا استخفاف و خوارى رسانيده ( و آن را سبك شمرده ) و بر ما اهل بيت رده كرده . و آنكه ما رد كرده ، بر خدا رد كرده ، و آن ، در مرتبهء شرك به خدا است » .
عرض كردم كه : پس اگر هر يك از ايشان مردى از اصحاب ما را اختيار كند ، و هر دو راضى شوند كه اين برگزيدگان در حق ايشان نظر كنند و در ميانهء ايشان حكم نمايند و اين دو ، حاكم در آنچه حكم مىكنند با هم مختلف شوند و هر دو در حديث شما مختلف باشند ؟
فرمود كه : « حكم ، همان است كه آنكه در عدالت و فقاهت و راستگويى او در حديث و پرهيزگاريش بيشتر است ، به آن حكم نموده و التفات نمىشود به سوى آنچه ديگرى به آن حكم كرده » .
عرض كردم كه : هر دو در نزد اصحاب ما عادل و پسنديدهاند و هيچيك بر ديگرى تفضيل و زيادتى ندارند .
عمر مىگويد كه : آن حضرت فرمود كه : « نظر مىشود به سوى آن چيزى كه از ما روايت كردهاند در باب آنچه اين دو حاكم به آن حكم كردهاند ، و اجماع بر آن شده باشد از اصحاب تو . پس گرفته مىشود از حكمى كه ما او را حَكم ساختهايم ، به آن عمل مىشود و آن از حكم ما است كه از جانب خدا و رسول گفتهايم . و شاذّى كه در نزد اصحاب تو شهرتى ندارد ، ترك مىشود . « 2 » به درستى كه آنچه اجماع بر آن باشد ، شكى و شبههاى در آن نيست .
هامش
( 1 ) . نساء ، 60 .
( 2 ) . و شاذّ ، تنها مانده و نادر و مخالف قياس را گويند . ( مترجم )