فصل 4
معناى مقاسمه ومنزلت علي عليه السلام در اين مقام
در ( أقرب الموارد ) گويد : ( قاسمه المال مقاسمة يعنى هر كس سهم خود را از
آن مال برگرفت ) . ودر ( لسان العرب ) گويد : ( اين كه گويى قاسمته المال يعنى تو
قسمت خود را از آن مال گرفته اى وديگرى هم قسمت خود را گرفته است . ودر
حديث علي عليه السلام آمده : ( من قسمت كننده آتشم ) ، قتيبى گفته است : منظور حضرت
آن است كه مردم دو گروهند : گروهى با منند كه هدايت يافته اند ، وگروهى بر
ضد منند كه گمراهند مانند خوارج ، پس من قسمت كننده آتشم ، نيمى از مردم با
من در بهشتند ونيمى ديگر بر ضد من ودر آتش دوزخند . ( 1 ) قسيم بر وزن فعيل
به معناى مقاسم ( قسمت كننده ) است بر وزن مفاعل ، مانند سمير وجليس
وزميل ) . در ( نهاية ) ابن أثير هم به همين عبارت آمده است . ودر ( مجمع البحرين )
گويد : ( قاسموا الشئ يعنى هر كدام سهم خود را گرفتند ) .
به نظر من مقاسمه بر وزن مفاعله از مادة ( قسم ) ، كار ميان دو كس است ،
بنابر اين گويى علي عليه السلام وآتش مردم را ميان خود تقسيم مى كنند ، علي عليه السلام نصيب
هامش
( 1 ) - اين توجيه وتأويل از سخن آن حضرت درست نيست ، وبه خواست خدا در آخر همين بحث
توضيح آن خواهد آمد . ( م )