ويژگيهاى گرانمايه بخشيد ! نوجوانى از فرزندان عرب مكة با آن كه آميزشى با
حكيمان نداشت ، در آشنايى به حكمت از أفلاطون وأرسطو سر آمد ، وگر چه
معاشرتى با دانشمندان علم اخلاق ننمود از سقراط به مسائل اخلاقى آگاه تر شد ،
وهر چند در ميان دلاوران نباليد - كه مكيان تاجر بودند نه جنگجو - اما
دلاورترين بشر روى زمين گرديد ! به خلف احمر گفتند : كدام دليرترند ، على يا
عنبسة يا بسطام ؟ پاسخ داد : عنبسة وبسطام را با افراد بشر وآدميان سنجند نه با
آن كس كه از حد بشريت فراتر است . گفتند : به هر حال چيزى بگو . گفت : خدا را
سوگند ، اگر على نهيبى به روى آنان زند هر دو قالب تهى كنند پيش از آن كه به
آنان بتازد ! ( 1 )
11 - نظام : علي بن أبي طالب ، گوينده را مايه گرفتارى وآزمايشى سخت
است ، اگر در حق أو سنگ تمام گذارد به افراط وغلو انجامد ، واگر از حقش
بكاهد به زشتى وگناه در افتد ، حد ميانه هم چندان ظريف وتيز زبان وبلند ستيغ
است كه آگاهى از آن وصعود بر آن بسى دشوار آيد مگر بر گوينده زيرك
وهوشمند . ( 2 )
12 - علامه سيد رضى رحمه الله : أمير مؤمنان عليه السلام سرچشمه وآبشخوار فصاحت ،
ومنشأ ومولد بلاغت بود ، رازهاى پوشيده اين فن از آن حضرت پديدار گشت
وقوانين آن از أو گرفته شد . همه سخنوران شيوه أو را پى گرفتند ، وواعظان شيرين
سخن از گفتار أو يارى جستند ، با اين وجود ، علي عليه السلام از همه پيشى گرفت
وديگران واماندند ، وأو تقدم جست وديگران عقب افتادند ، زيرا در سخنش
دانش الهى تجلى دارد ، وبوى خوش بيانات نبوي از آن مى آيد . . .
واز شگفتيهايى كه ويژه حضرت أو است وكسى با أو شركت ندارد آن كه : اگر
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغة 16 / 124 با اندكى تلخيص .
( 2 ) - سفينة البحار 1 / 146 ، به نقل از حافط .