تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انديشه هاى كلامى علامه حلى ( فارسى ) — صفحة 65

مساهمون:

ص٦٥
زيادى از كتابهاى او دربارهء نوشته‌هاى ابن سينا مخصوصا الاشارات و التنبيهات او يا شرحهايى بر اين كتاب بوده است . كتابهاى محاكمات بين شرّاح الاشارات ، اشارات الى معانى الاشارات ، ايضاح المعضلات من شرح الاشارات و بسط الاشارات علامه از اين مقوله‌اند . كتابهاى كشف التلبيس و بيان سير [ سهو ] الرئيس « 1 » و ايضاح التلبيس من كلام الرئيس « 2 » او نيز به نظر مىرسد كه دربارهء نظريات ابن سينا باشد . علاوه بر اين ، علّامه دو كتاب ديگر به نام حلّ المشكلات من كتاب التلويحات و كشف المشكلات من كتاب التلويحات نوشته بود كه ظاهرا شرحهايى بوده بر كتاب التلويحات سهروردى ( ف 586 ) . « 3 » تحصيل الملخّص او احتمالا شرحى بر ملخّص رازى بوده است . « 4 » در مورد عنوانهايى كه هم در فهرست خ و هم فهرست ام آمده است نشانه‌اى حاكى از تاريخ تأليف آنها وجود ندارد . كتابهاى كشف التلبيس من كلام الرئيس و محاكمات بين شراح الاشارات از جملهء اين عنوانهاست . عنوانهايى كه فقط در فهرست ام آمده است ، ظاهرا قبل از سال 720 نوشته شده بودند . اين كتابها عبارتند از كشف المشكلات من كتاب التلويحات ، كشف التلبيس و بيان سير [ سهو ] الرئيس ، اشارات الى معانى الاشارات ، ايضاح المعضلات من شرح الاشارات ، بسط الاشارات ، تحرير الابحاث ، تحصيل الملخّص « 5 » و لبّ الحكمة « 6 » .
هامش
( 1 ) - نسخه‌هاى ام در ضبط عنوان دقيق اين كتاب اختلاف دارند . در نسخه ام اين عنوان كشف التلبيس و بيان سير الرئيس است ؛ در ام 2 كشف التلبيس فى بيان سير الرئيس آمده است . در ام 3 كشف التلبيس من سهر الرئيس ضبط شده است . امين العاملى ( 24 : 252 ) آن را سهو قرائت كرده است . امكان ديگرى كه داراى معناست خواندن شبه است . ( 2 ) - آقا بزرگ ( الذريعه ، 18 : 24 ) مدعى است كه اين دو عنوان مربوط به يك كتاب است . اين امكان را نبايد ناديده گرفت زيرا نسخه‌هاى مختلف هردو فهرست در نقل اين دو عنوان هماهنگى دارند . نسخه‌هاى خ همه در نقل عنوان ايضاح التلبيس . . . متفقند در حالىكه در تمام نسخه‌هاى فهرست ام از اين كتاب به‌عنوان كشف التلبيس نام برده است . ( 3 ) - ممكن است اشاره اين هردو فهرست به يك عنوان باشد . نشانه چنين امكانى اين است كه همه نسخه‌هاى خ اين كتاب را با نام حل المشكلات و همه نسخه‌هاى ام آن را با عنوان كشف المشكلات فهرست كرده‌اند . ( 4 ) - نيز ر . ك : امين العاملى ، 24 : 252 . ( 5 ) - تحصيل الملخّص فقط در نسخه ام 3 و ام 5 آمده است . علاوه بر اين در نسخه ام 5 ذكر شده كه تا آن زمان فقط يك جلد از اين كتاب نوشته شده بود . ( 6 ) - عنوان لبّ الحكمه فقط در ام 2 و ام 5 آمده است . در ام 3 به جاى چهار عنوان كتب الحكمه آمده است . ام 4 به جاى آن از كتاب الحكمه نام برده است . ام 1 از هيچ‌يك از اين دو عنوان نام نمىبرد . چون بين چهار
انديشه هاى كلامى علامه حلى ( فارسى ) — صفحة 65 | زابينه اشميتكه / احمد نمايى