علامه در كتاب نهج الحق و كشف الصدق آراى اشعريان را بهطور جدلى بررسى مىكند .
ماهيت جدلى اين كتاب نويسندگان سنى را واداشت كه رديههايى بر آنها بنويسند .
رديههايى بر كتابهاى نهج الحق و كشف الصدق و استقصاء النظر فى القضاء و القدر به نوبه خود سبب شد كه نويسندگان شيعه رديهاى بر اين رديهها بنويسند . « 1 »
علاوه بر اين ، علامه به درخواست اولجايتو ، رسالههاى مختصرى در مباحث خاص كلامى نوشت كه از آن جمله است رسالهاى در باب نسخ احكام الهى « 2 » . بنابر نقل رشيد الدين ، علامه در پاسخ به سؤال ايلخان در خصوص هدف از زيارت قبر اوليا آن را تدوين كرد « 3 » . البته معلوم نيست كه اين جواب بر صورت تحرير بود يا تقرير . زيرا قديميترين تاريخى كه او مشخصا در دربار اولجايتو حضور داشته ربيع الآخر سال 709 مىباشد . « 4 » و معلوم است كه او قبل از اين تاريخ چنين نوشتهاى را نه آغاز كرده بود و نه تصميم به آغاز آن گرفته بود . « 5 »
كتاب ديگرى كه در بعضى از نسخههاى فهرست خ آمده و در فهرست ام نيامده است رسالة السعدية است كه به سعد الدين وزير اهدا شده بود . تاريخ تحرير اين رساله بين ربيع الآخر سال 709 و 10 شوال سال 711 بود . « 6 » رسالهء بسيار مختصر واجب الاعتقاد نيز يكى ديگر از رسالههاى متأخر ، علامه است . اين عنوان در فهرست ام نيامده و بعدا به بعضى از نسخههاى خ افزوده شده است . « 7 » صحت انتساب اين كتاب به علامه مورد تأييد است زيرا او در اجوبة المسائل المهنأئيه خود از آن نام مىبرد . « 8 »
بعضى از نسخههاى فهرست خ كتاب ديگرى از علامه با عنوان كتاب الالفين الفارق بين الصدق و المين را در بردارد . « 9 » هدف اين كتاب اثبات عقيدهء شيعه در باب امامت است .
هامش
( 1 ) - ر . ك : ضميمه ، ش 120 و 26 .
( 2 ) - جواب السؤال عن حكمة النسخ فى الاحكام الالهيه .
( 3 ) - ر . ك : فان اس ، وزير ، 42 .
( 4 ) - ر . ك : كتاب حاضر ص 38 .
( 5 ) - ح . ع . محفوظ ( « نفائس المخطوطات العربيه فى ايران » مجلة معهد المخطوطات العربية 3 ( 1975 ) : 52 نسخهاى خطى از نهج الحق را ثبت كرده كه تاريخ آن سال 704 مىباشد و اين مسلما اشتباه است .
( 6 ) - سعد الدين در اين تاريخ به قتل رسيده بود ؛ ر . ك : قاشانى ، 114 .
( 7 ) - اين عنوان در نسخه خ 1 ، خ 2 ، خ 4 ، خ 8 ، خ 9 و خ 12 آمده است .
( 8 ) - ر . ك : آقا بزرگ ، الذريعه ، 25 : 4 .
( 9 ) - اين عنوان در نسخه خ 1 ، خ 2 ، خ 4 . خ 8 ، خ 9 و خ 12 آمده است .