در آن كتاب آمده در اين فهرست نقل نشده است . تاريخ تصنيف كتاب در حد مقدور ذكر خواهد شد .
مهمترين نسخههاى كتابهاى چاپى « 1 » در اين فهرست خواهد آمد و محل نگهدارى نسخههاى خطى موجود نيز بيان خواهد شد . چون اغلب فهرستهاى كتب خطى مورد بحث زير چاپ است . تاريخ و زمان تكميل اين نسخهها ذكر نشده است . « 2 » باوجود آنكه سعى شده به تمام فهرستهاى موجود كتابهاى خطى مربوط مراجعه شود ، ولى اين اطلاعات را نمىتوان جامع دانست . در مورد آثار كلامى علامه فهرستى از شرحهاى عربى بر اين كتابها ذكر شده و از ترجمههاى اين كتابها به زبانهاى اروپايى نيز نام بردهايم .
2 . آثار كلامى
نخستين كتاب علامه در علم كلام مناهج اليقين فى اصول الدين بود . اين امر از مقدمهاى كه او بر كتاب غاية الوصول خود نوشته و در آنجا مناهج اليقين و اسرار الكفايه را از نخستين كتابهاى خود در علم كلام و فلسفه نام مىبرد روشن مىشود . « 3 » مناهج را در 6
هامش
( 1 ) - در مورد ديگر نسخههاى چاپى ر . ك : خانبابا مشار ، مؤلفين كتب چاپى فارسى و عربى ( تهران 4 - 1340 ) 2 : 669 - 677 و عبد الجبار عبد الرحمان ، ذخائر التراث العربى الاسلامى ( بصره ، 3 - 1401 ) ، 1 :
241 - 243 .
( 2 ) - اختصاراتى كه در اين بخش به كار رفته با آنهايى كه مدرسى ( 218 - 237 ) به كار گرفته است يكسان مىباشد . اختصار فهرستهاى زير در آنجا نيامده است : آقا حكيم - « كتابخانهء آقاى حكيم در نجف » ؛ نشريهء كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران دربارهء نسخههاى خطى ، 5 ( 1346 ) : 28 - 420 ؛ اوپنهايم - بنياد اوپنهايم / كلن ، فهرست چاپ شده آن موجود نيست ؛ پرينستون - ماك و اورمزبى ، فهرست مختصر نسخههاى دانشگاه پرينسون ( مجموعه جديد ) ، پرينستون ، چاپ دانشگاه پرينستون ، 1977 ؛ چستربيتى - آربرى ، كتابخانه چستربيتى ، فهرست مختصر نسخههاى خطى عربى ( دوبلين ، واكر ، 66 - 1955 ) ؛ رامپور - امتياز على عرشى ، فهرست نسخههاى خطى عربى در كتابخانه رضا ، رامپور ( رامپور : انتشارات كتابخانه رضا ، مجموعه شماره 12 ، رامپور ، رضا ، لابررى تراست . 77 - 1963 ) ؛ رضوى - جلد اول اين فهرست كه مدرسى ( 233 ) به آن اشاره كرده ، اكنون چاپ جديد آن موجود است : على اردلان جوان ، فهرست كتب خطى كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى ( انتشارات كتابخانه مركزى آستان قدس رضوى ، شماره 12 ، مشهد ، 1365 ) ؛ فيض مهدوى - احمد حسينى ، « مكتبة الفيض المهدوى » ، تراثنا 9 ( 1407 ) : 23 - 69 ؛ كتابخانه ملى - وجده و سوان ، فهرست نسخههاى خطى عربى ( پاريس ، كتابخانه ملى ، 85 - 1978 ) ؛ مؤسسه اسماعيلى - گاسك ، فهرست نسخههاى خطى عربى كتابخانه مؤسسه مطالعات اسماعيلى ( لندن 7 - 1984 ) .
( 3 ) - حسن بن يوسف بن مطهر حلى ، غاية الوصول و ايضاح السبل فى شرح مختصر منتهى السؤال و الامل ، ( نسخه خطى موزهء بريتانياOR3970 ) ، 2 ر .