آوجى مشهدى « 1 » مىدانند كه وزير انتصابى امور دينى بود . « 2 » بنابر نقلى ديگر ، اولجايتو هنگام زيارت مشهد على عليه السّلام در رجب سال 709 خوابى ديد كه موجب تشرف او به مذهب شيعه شد . « 3 » نيز نقل شده كه صداى ناگهانى صاعقهاى سبب تغيير مذهب او گرديد . « 4 » روايتهايى در دست است كه امير طرمطاش از مشاوران نزديك غازان ، « 5 » و از دوستداران شيعيان ، « 6 » اولجايتو را ترغيب به اختيار مذهب شيعه كرد . « 7 »
[ تاريخ ورود علامه به دربار ]
تاريخ ورود علامه به دربار در همهء منابع بهطور يكسان نيامده است . افندى نقل مىكند كه علامه در سال 708 در دربار حضور داشت . « 8 » منابعى كه ، بنابر نقل آنها ، علامه سهم ارزندهاى در تشرف ايلخان به مذهب شيعه داشته است ، تاريخ ورود علامه به دربار را قبل از شعبان 709 مىدانند . قاشانى برعكس ، نقل مىكند كه علامه و پسرش و چند فقيه شيعى ديگر بعد از تشرف اولجايتو به مذهب شيعه به دربار فرا خوانده شدند . « 9 » اولجايتو از ميان اين گروه فقط علامه را براى مشاورت خود برگزيد و بقيه اجازه يافتند به وطن بازگردند . « 10 » علامه پس از آن مناظرههاى بسيارى در موضوعات كلامى با اولجايتو كرد و او را با تعليمات مذهب تشيع آشنا ساخت . « 11 » اين بحثها موجب شد كه ايلخان در تصميمش براى تشرف به اين مذهب راسختر شود .
به رغم روايات ضد و نقيض مورخان دلايل محكمى وجود دارد كه علامه قبل از اين
هامش
( 1 ) - حافظ ابرو ، 101 ، يادداشت 1 ؛ نيز ر . ك : حمد الله مستوفى ، 608 ؛ عزّاوى ، 1 : 409 شوشترى 2 : 258 ؛ ابن تغرى بردى ، 9 : 238 .
( 2 ) - قاشانى ، 116 ، او روز 2 ذى حجّه 711 به علت همكارى با سعد الدين ، رقيب رشيد الدين در دربار به قتل رسيد . انگيزه اصلى قتل او اقداماتى بود كه تاج الدين در مقام وزارت امور دينى انجام مىداد و موردپسند خاطر رشيد الدين نبود ( همان 7 - 116 ) .
( 3 ) - قاشانى ، 92 ؛ شوشترى ، 2 : 359 ؛ حافظ ابرو 101 يادداشت 1 ( در ص 102 ) .
( 4 ) - قاشانى ، 91 .
( 5 ) - همان ، 91 .
( 6 ) - همان ، 87 .
( 7 ) - همان ، 81 .
( 8 ) - افندى ، 1 : 361 .
( 9 ) - قاشانى ، 93 .
( 10 ) - همان ، 93 . بنابر نقل ابن فوطى ( مجمع 4 / 3 : 9 - 318 ) . فخر المحققين فقط از سال 710 به بعد مقيم دربار بود .
( 11 ) - قاشانى ، 92 .