هامش
- مدرسه اهل بيت معتقدند كه : لفظ « صحابى » اصطلاحى شرعى و دينى نيست بلكه همشأن و همپايه ديگر الفاظ عربى است و « صحبة » هركس را كه با پيامبر همراهى كرده ، او را ديده و يا سخنانش را شنيده است ، دربرمىگيرد . و مؤمن ، منافق ، درستكار ، فاسد ، فاسق ، نيكوكار و ظالم ، همه را شامل مىشود . به همين دليل سيد مرتضى رضوى مىگويد :
شيعيان ، اصحاب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم را كه به بهترين شكل دين را يارى كردند و با جان و مال خويش جهاد كردند ، دوست مىدارند . ( آراء علماء المسلمين سيد مرتضى رضوى : 87 )
خداوند متعال در اين مورد مىفرمايد :« الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ ؛حجرات : 15 » : كسانىكه به خدا و پيامبر او گرويده و [ ديگر ] شك نياورده و با مال و جانشان در راه خدا جهاد كردهاند ؛ اينانند كه راست كردارند .
و« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ ؛توبه : 119 » : اى كسانىكه ايمان آوردهايد ، از خدا پروا كنيد و با راستان باشيد .
موضع شيعه در برابر صحابه ، پيچيده و متغير نبود به همين دليل يكى از پيشگامان تقريب مىگويد : من نمىگويم كه ساير صحابه - كه غالبا كسانى هستند كه ولايت اهل بيت را ندارند - با پيامبر مخالفت كرده و رهنمودهاى ايشان را نپذيرفتهاند ، نه خير ، هرگز . به خدا پناه مىبرم از اينكه در مورد آنان چنين پنداشته شود ! در حالى كه آنها بهترين مردم روى زمين ، در آن روزگار بودند . ولى شايد همه آنها سخنان پيامبر را نشنيده باشند و يا برخى كه بخشى از آنرا شنيدهاند ، توجهى به مفهوم و مقصود آن نداشتهاند . صحابه پيامبر اكرم والاتر از آن هستند كه پرنده كوچك ابهام تا بلنداى مقامشان اوج بگيرد . ( اصل الشيعة و اصولها نوشته شيخ محمد حسين كاشف الغطاء : 84 )
شهيد صدر مرجع مشهور شيعه است كه زندگىاش را با مجاهدت و دعوت به اصلاح سپرى كرد ، وى در بيانات تاريخىاش فرزندان اسلام را اينچنين مورد خطاب قرار مىدهد :
« اى فرزندان على . . . و اى فرزندان عمر . . . » . هيئت حاكم در بغداد در سال 1980 م او را -